Halsema zet vrouwen centraal tijdens 4 mei herdenking op de Dam
Amsterdam, maandag, 4 mei 2026.
Burgemeester Femke Halsema vroeg tijdens haar toespraak op 4 mei expliciet aandacht voor vrouwen in oorlogstijd. Zij benadrukte dat systematische verkrachting en vernedering tijdens conflicten te lang genegeerd zijn geweest. Halsema wees erop dat Nederlandse vrouwen vaak de spil vormden van het verzet in de Tweede Wereldoorlog en maakte de koppeling naar hedendaags geweld tegen vrouwen in Iran, Soedan en Congo. Haar boodschap was krachtig: waar autoritarisme oprukt, worden vrouwen het eerst beperkt, maar waar vrouwen opstaan en zich ontwikkelen, daar leeft de vrijheid.
Vrouwen als spil van het verzet
Halsema sprak maandagavond 4 mei bij het Zigeunermonument op het Museumplein, voorafgaand aan de stille tocht naar de Dam [1]. “In een oorlog staan vrouwen nooit aan de zijlijn. Zij staan vooraan, aan het front”, vertelde de burgemeester aan enkele honderden aanwezigen [1][2]. Ze wees erop dat vrouwen fungeerden als soldaat, arts, journalist en moeder - allemaal verdedigers van vrijheid [1]. In Nederland speelden vrouwen een cruciale rol tijdens de Tweede Wereldoorlog [1]. Het vrouwenlichaam wordt al eeuwenlang behandeld als strijdtoneel, met systematische verkrachting, vernedering en gedwongen sterilisaties tijdens de Holocaust en talloze andere conflicten [1][2].
Van Holocaust tot hedendaagse conflicten
Halsema’s toespraak kreeg extra gewicht door het recente overlijden van Edith Eger, de Hongaars-Amerikaanse psycholoog en Auschwitz-overlevende die vorige week op 98-jarige leeftijd stierf [3]. Eger moest als 15-jarig meisje dansen voor Josef Mengele in het concentratiekamp [3]. De burgemeester legde een directe lijn van toen naar nu. In Iran worden vrouwen vermoord omdat ze hun haar laten zien [1][2]. In Soedan en Congo worden vrouwen op grote schaal verkracht [1][2]. “Het vernederen en vermoorden van vrouwen omdat ze vrouw zijn onthult een diepere waarheid over elke samenleving”, aldus Halsema [1][2].
Boodschap van hoop en waarschuwing
De herdenking vond plaats op een dag die al zwaar beladen was. Vroeg in de ochtend van 4 mei hadden activisten het Nationaal Monument op de Dam beklad met rode verf en het woord ‘genocide’ [4][5]. Het monument was rond 08:00 uur alweer schoongemaakt [4]. Halsema’s boodschap bleef echter helder: “Waar autoritarisme oprukt, worden vrouwen vaak het eerst beperkt” [1][2][3]. Maar ze eindigde met hoop: “Waar vrouwen opstaan, hun lot zelf kunnen bepalen en zich kunnen ontwikkelen, daar leeft de vrijheid” [1][2]. Een boodschap die direct raakt aan de huidige wereldsituatie, waar vrouwenrechten onder druk staan van Afghanistan tot Iran.