ROB keurt plannen voor nieuwe verdeling gemeentegeld af

2026-04-02 politiek

Den Haag, donderdag, 2 april 2026.
De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft de voorstellen van minister Heerma en staatssecretaris Financiën voor herverdeling van het gemeentefonds afgewezen. Van de tien plannen zijn vier onvoldoende uitgewerkt en drie worden volledig afgekeurd. Het gemeentefonds verdeelt jaarlijk 42 miljard euro over alle Nederlandse gemeenten.

Kritiek op ondoordachte voorstellen

De ROB overhandigde op 1 april 2026 zijn vernietigende advies aan minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken [1][2]. Het adviesorgan vindt dat de plannen onvoldoende rekening houden met huishoudens met de laagste inkomens [1][3]. Bijvoorbeeld: de minister en staatssecretaris willen de tien procent armste huishoudens niet meetellen bij de verdeling [3][4]. Dat is een probleem, want bijna alle bijstandsontvangers vallen in die groep [4]. De ROB adviseert daarom: nu geen grote wijziging in de verdeling van het gemeentefonds [5]. Van de tien voorstellen krijgen er slechts twee groen licht: het berekenen van lage inkomens met procenten in plaats van honderdtallen en het aanpassen van ozb-tarieven [3][4].

Gevolgen voor gemeenten en inwoners

Het negatieve advies betekent dat gemeenten voorlopig vaszitten aan de huidige verdeling van het gemeentefonds [1][3]. Dat raakt alle 342 Nederlandse gemeenten direct, want zij ontvangen in 2026 bijna 42 miljard euro via dit fonds [1][4]. De ROB wil dat de verdeling beter aansluit bij kostenverschillen tussen gemeenten [4]. Concreet voorbeeld: het jeugdzorgvoorstel zou ertoe leiden dat gemeenten in bepaalde delen van Nederland meer geld krijgen dan ze uitgeven aan jeugdzorg, terwijl andere gemeenten tekort komen [4]. De ROB belooft in het najaar van 2026 met een nieuw advies te komen over structurele verbeteringen [1][3].

Politieke druk op bewindspersonen

Minister Heerma (CDA) en de staatssecretaris van Financiën moeten nu hun huiswerk overdoen [1]. De ROB adviseert hen om meer kennis te benutten van gemeenten, kennisinstellingen en inwoners bij het opstellen van nieuwe voorstellen [4]. Het adviesorgan vindt dat de bewindspersonen te veel vertrouwden op statistische berekeningen en te weinig op bestuurlijke keuzes [4]. Voor gemeenten betekent dit dat de beoogde herverdeling per 1 januari 2027 van de baan is [3]. De ROB stelt voor om het ingroeipad van eerdere herverdelingen voorlopig te bevriezen op het niveau van 2026 [3].

Bronnen

gemeentefonds herverdeling