Nederlandse overheid loopt risico door totale afhankelijkheid van Amerikaanse cloudservices
Nederland, maandag, 19 januari 2026.
Een nieuw dashboard onthult dat cruciale Nederlandse organisaties zoals veiligheidsregio’s, het UWV en alle gemeenten volledig afhankelijk zijn van Amerikaanse cloudservices. Tech-expert Bert Hubert waarschuwt dat de Nederlandse maatschappij ernstig ontwricht zou raken bij eventuele sancties. Zelfs de Eerste en Tweede Kamer, RDW, IND en KNMI draaien op Amazon Web Services of Microsoft Azure. De bevindingen komen op een moment dat president Trump importheffingen van 10 procent aankondigde voor acht Europese landen, waaronder Nederland. De Algemene Rekenkamer concludeerde eerder dat ministeries onvoldoende risicoafwegingen hebben gemaakt bij het gebruik van public cloud-diensten. Europa overweegt nu het Anti-Coercion Instrument in te zetten om Amerikaanse techbedrijven uit te sluiten van overheidsopdrachten.
Van rechtbank tot neerslagradar: Nederland draait op Amerikaanse servers
De lijst van afhankelijke organisaties is verbluffend breed. De rechtspraak zou tot stilstand komen zonder Microsoft 365 of Azure [1]. Het KNMI gebruikt Amazon Web Services voor de neerslagradar [1]. Alle gemeenten, inclusief het kleine Hardinxveld-Giessendam, draaien op Amerikaanse clouds [1]. De zorgsector hangt er ook aan: Chipsoft HiX draait in de Microsoft cloud in de Gelre ziekenhuizen en Zuyderland [1]. Huisartsenposten in grote steden gebruiken massaal Topicus-software die weer in Azure draait [1]. Zelfs het RIVM is grootschalig afhankelijk van Microsoft diensten [1]. De banken, DNB, OVPay, het Amsterdamse GVB en ProRail maken allemaal gebruik van Amerikaanse clouds [1]. Tech-expert Bert Hubert waarschuwt dat dit scenario niet theoretisch is - op zaterdag 18 januari kondigde president Trump al importheffingen van 10 procent aan voor acht Europese landen, waaronder Nederland [2].
Europa zoekt uitweg uit digitale afhankelijkheid
Europa bereidt zich voor op tegenmaatregelen. EU-ambassadeurs bereikten gisteren overeenstemming om Trump te ontmoedigen de tarieven in te voeren [2]. Op donderdag 22 januari volgt spoedoverleg om opties te bespreken [2]. Het Anti-Coercion Instrument kan Amerikaanse bedrijven uitsluiten van nieuwe aanbestedingen en lopende contracten niet verlengen [2]. Microsoft Azure, Amazon Web Services en Google Cloud beheersen ongeveer 70 procent van de Europese cloudmarkt [2]. Alternatieven bestaan wel: OVHcloud uit Frankrijk, IONOS uit Duitsland en Whitesky uit België [2]. Het ministerie van Economische Zaken ziet een rol voor de overheid om de Nederlandse afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven te verminderen [3]. Frank Heijmann van Nederland’s EU-vertegenwoordiging stelt het zo: ‘We zijn ongemerkt in de hele digitalisering redelijk afhankelijk geworden van Amerika’ [4].
Risicoafwegingen ontbraken bij cruciale keuzes
De Algemene Rekenkamer concludeerde op 15 januari 2025 dat ministeries gefaald hebben bij risicoafwegingen. Van de 126 belangrijkste public cloud-diensten is er bij 66.667 procent geen risicoafweging gemaakt [1]. Dit terwijl Amerikaanse wetgeving via de Cloud Act toestaat dat de Amerikaanse overheid inzage kan eisen in gevoelige overheidsdata [2]. De Nederlandse belastingdienst heeft de kantoorautomatisering al uitbesteed aan Microsoft [4]. ABDTopconsult concludeerde dat ‘de Nederlandse overheid analoog onbekwaam is geworden’ [1]. Andere landen maken andere keuzes: de Deense overheid, de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein en de Franse stad Lyon hebben besloten afscheid te nemen van Microsoft [4]. Het Internationaal Strafhof in Den Haag stapte over op OpenDesk, een Europese open source kantooromgeving [4]. Nederland hoopt de nieuwe EU Customs Datahub naar Den Haag te halen - de EU maakt in het eerste kwartaal van 2026 bekend waar deze wordt gebouwd [4].