Nederland laat europese AI-gigafabriek van 500 miljoen euro schieten
Den Haag, vrijdag, 10 april 2026.
Staatssecretaris Aerdts weigert budget voor een AI-gigafabriek die Nederland kans zou geven op 17% van europese investeringen. Europa heeft nu slechts 5% van wereldwijde AI-rekenkracht tegenover 75% voor Amerika. Oppositie reageert woedend op besluit om niet mee te doen aan europese tender. Kathmann: ‘Ambities torenhoog, budget nul euro.’ Vermeer stelt voor dat Aerdts zich staatssecretaris van Digitale Dromen noemt. Kabinet zet in op marktwerking terwijl experts wijzen op marktfalen. Nederlandse bijdrage zou 500 miljoen euro bedragen, met europese medefinanciering van 17% en bedrijfsleven 65%. Besluit ondermijnt doelstelling om digitale koploper te worden.
Oppositie fileert kabinetsbesluit tijdens Kamerdebat
Staatssecretaris Willemijn Aerdts (D66) kreeg woensdag 8 april flink wat voor de kiezen tijdens het Kamerdebat over digitale infrastructuur [1][2]. Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA ging vol in de aanval: “Er is geen rooie rotcent beschikbaar voor de digitale infrastructuur. Het budget voor digitale autonomie is nul euro. De ambities zijn torenhoog. Maar zonder geld niet te staven” [4]. BBB-Kamerlid Henk Vermeer deed er nog een schepje bovenop door te suggereren dat Aerdts zich beter “staatssecretaris van Digitale Dromen” zou kunnen noemen [4]. Aerdts gaf eerlijk toe dat er binnen de huidige begroting geen ruimte is: “Er is op de huidige begroting echt geen geld te vinden. Als er nieuws is over aanvullende ruimte, zal ik de Kamer informeren” [1][2].
Europa verliest de AI-race tegen Amerika
De cijfers zijn bikkelhard: Europa heeft slechts 5% van de wereldwijde AI-rekenkrachtcapaciteit, terwijl de VS maar liefst 75% in handen heeft [4]. Een AI-gigafabriek zou Nederland kunnen helpen deze achterstand in te lopen, maar het kabinet wil niet intekenen op de Europese tender [1][2]. De Nederlandse bijdrage zou circa 500 miljoen euro bedragen [2]. De Europese Commissie zou 17% bijdragen, Nederland ook 17%, en het bedrijfsleven de overige 65% [1][2]. Han de Groot van Volt waarschuwt voor marktfalen: in de VS bundelen hyperscalers de vraag naar AI-rekenkracht, maar in Europa is die vraag versnipperd [4]. Hij pleit voor de overheid als “launching customer” om investeringen mogelijk te maken die de markt nu niet zelfstandig realiseert [4].
Wat betekent dit voor Nederlandse burgers en bedrijven?
Het besluit om niet mee te doen aan de AI-gigafabriek heeft directe gevolgen voor iedereen die gebruikmaakt van digitale diensten - dus praktisch alle Nederlanders [GPT]. Zonder voldoende rekenkracht blijft Nederland afhankelijk van Amerikaanse en Chinese techgiganten voor AI-toepassingen zoals ChatGPT, beeldherkenning en zelfrijdende auto’s [GPT]. Bedrijven die willen innoveren met AI moeten hun data naar het buitenland sturen, wat privacy- en veilighheidsrisico’s met zich meebrengt [GPT]. Aerdts beloofde wel via een taskforce naar het digitale ecosysteem te kijken en met een plan te komen [1][2]. Barbara Kathmann had daar een duidelijke boodschap bij: “Beloof geen dingen die je niet waar kan maken” [1]. CDA-Kamerlid Zwinkels was realistisch: “Maar het is op dit moment niet haalbaar. Dat is het eerlijke verhaal” [1][2].