117 economen slaan alarm: twee miljard euro voor Tata Steel is weggegooid geld
Nederland, woensdag, 11 maart 2026.
Een opmerkelijke coalitie van 117 economen, waaronder 80 hoogleraren van topuniversiteiten, valt het kabinet aan over de voorgestelde subsidie van twee miljard euro aan Tata Steel. Hun boodschap is helder: dit geld kan veel beter worden besteed. De wetenschappers waarschuwen dat Nederland hiermee schaarse middelen zoals duurzame energie, netcapaciteit en stikstofruimte weggeeft aan een structureel verlieslatend bedrijf. Nog pikanter: ze stellen dat de technische expertise van Tata-werknemers juist ingezet moet worden voor windparken en warmtepompen, niet voor dure staalproductie. Het verzet komt op een cruciaal moment, vlak voor het Kamerdebat dat de deal kan maken of breken.
Academici vrezen voor subsidiefuik
De economen van universiteiten in Amsterdam, Rotterdam, Tilburg, Groningen en Maastricht zien gevaar in de deal die in september 2025 werd gesloten [1][2]. Hoogleraar Arnoud Boot van de UvA waarschuwt: “Er is nog niks toegezegd. Dat er intenties zijn uitgesproken, is op geen enkele manier bindend. We staan op moment in geschiedenis waarin de overheid kleur moet bekennen” [1]. De wetenschappers stellen dat staalproductie in Nederland structureel duurder blijft dan elders in Europa door hogere energiekosten [2][4]. Bovendien ontbreekt een harde garantie van moederbedrijf Tata Steel India om verliezen op te vangen of extra investeringen te financieren [2][4]. Dit betekent dat bij elke tegenvaller Tata Steel kan terugkomen voor meer overheidssteun [2][4].
Alternatief: Tata-werknemers naar energietransitie
De economen presenteren een verrassend alternatief. Ze suggereren dat de technische ervaring van Tata-werknemers beter kan worden ingezet voor de energietransitie, bijvoorbeeld voor installatie van warmtepompen en de bouw van windparken [1][4]. Een transitiefonds voor omscholing zou slechts een fractie kosten van de voorgestelde Tata-subsidie [1]. Dit zou Nederland meer opleveren dan vasthouden aan een bedrijf dat volgens onderzoeker Boris Schellekens van Somo weinig toekomst heeft: “Het is zeer de vraag of Tata Steel in de jaren dertig nog rendabel kan produceren” [5]. De economen wijzen erop dat Tata Steel IJmuiden beslag legt op schaarse middelen zoals arbeidscapaciteit, fysieke ruimte, milieuruimte waaronder stikstof en duurzame energie [2][4].
Europese aanpak in plaats van nationale subsidie
Het argument van strategische autonomie noemen de economen een illusie voor Nederland [2][4]. In een land zonder ijzererts dat alle grondstoffen importeert, maakt het weinig verschil of grondstoffen of staal wordt geïmporteerd [2]. Vooral omdat de productie grotendeels voor export is [2]. Als strategische autonomie wel een doel is, moet dit via Europese coördinatie en aanbestedingen worden aangepakt [2][4]. De timing van hun protest is cruciaal: de Tweede Kamer vergadert binnenkort over de voorlopige overeenkomst, terwijl in september 2026 een definitief akkoord wordt verwacht [5]. Ondertussen claimen omwonenden van Tata Steel sinds december 2025 al zeker 1,4 miljard euro aan schade [1]. Voor consumenten betekent deze subsidie dat belastinggeld mogelijk verdwijnt in een bodemloze put, terwijl diezelfde middelen kunnen worden gebruikt voor de energietransitie die iedereen ten goede komt.