Stikstofbeleid wordt onverwacht reddingsboei voor wankele formatieonderhandelingen
Den Haag, zaterdag, 17 januari 2026.
Het vermaledijde stikstofprobleem krijgt plotseling een heel andere rol in de formatie. Terwijl D66, VVD en CDA worstelen met miljardentekorten en tegenvallers zoals de belastingrente-uitspraak van 1,3 miljard euro, ziet De Nederlandsche Bank juist in het oplossen van stikstofknelpunten de sleutel tot economische groei van 1,6 procent. Dit zou meer dan 40 miljard euro kunnen opleveren - precies wat de formerende partijen nodig hebben om hun begroting rond te krijgen zonder pijnlijke bezuinigingen.
Van probleem naar oplossing: stikstof als geldboom
De Nederlandsche Bank gooit olie op het vuur van de formatieonderhandelingen met een verleidelijk voorstel [1]. DNB berekende dat als Nederland eindelijk zijn stikstof- en energieknelpunten aanpakt, de economie de komende jaren met 1,6 procent kan groeien [1]. Dat is 0.4 procentpunt meer dan zonder maatregelen [1]. Het resultaat? Meer dan 40 miljard euro extra in de schatkist [1]. “Groeit de economie, dan vloeit er meer geld de schatkist in en hoeft belasting niet verhoogd te worden”, aldus DNB [1]. Voor D66, VVD en CDA klinkt dat als muziek in de oren, vooral nu ze kampen met de 1,3 miljard euro tegenvaller door de belastingrente-uitspraak van de Hoge Raad op 12 januari [2][5]. Minister Heinen van de VVD bekende eerlijk: “Deze is nieuw, die had ik nog niet op de radar” [5].
Formatiepartijen omarmen stikstofaanpak als financiële reddingsboei
Terwijl ambtenaren al adviseerden dat een volgend kabinet voor ongeveer 7 miljard euro moet bezuinigen [2], biedt het stikstofbeleid plotseling uitkomst. De VVD en het CDA tonen zich nu bereid pijnlijke maatregelen te nemen om het stikstofprobleem aan te pakken [1]. Dat is een opmerkelijke wending voor partijen die jarenlang moeite hadden met ingrijpende stikstofmaatregelen. De boerensector speelt handig in op deze nieuwe realiteit. LTO Nederland en NAJK pleiten voor een Fiscale Investeringsreserve Landbouw, waarmee boeren winst kunnen reserveren voor duurzame investeringen [6]. Kartrekker Elbert Roest, voormalig D66-burgemeester, stelt: “Met de Fiscale Investeringsreserve Landbouw kan de sector zelf bijdragen aan oplossingen voor grote maatschappelijke opgaven” [6].
Tijdsdruk maakt stikstofbeleid aantrekkelijk voor snelle deal
De formerende partijen staan onder enorme tijdsdruk. Op 30 januari 2026 moet hun concept-regeerakkoord klaar zijn [5][7]. Op 23 februari 2026 willen ze op het bordes staan met koning Willem-Alexander [5][7]. CDA-leider Bontenbal meldde op 17 januari dat “de sfeer heel erg goed” is tijdens de onderhandelingen [5]. Maar ondertussen stapelen de financiële uitdagingen zich op: defensie-uitgaven, klimaatbeleid en nu ook de belastingrente-tegenvaller [2]. Het stikstofbeleid biedt een uitweg waarbij economische groei de pijn van bezuinigingen kan verzachten. Voor gewone Nederlanders betekent dit dat hun portemonnee mogelijk gespaard blijft van belastingverhogingen, terwijl het land eindelijk zijn milieuproblemen aanpakt.