De provincie slaat terug tegen de Randstad bij de verkiezingen van morgen
Nederland, dinsdag, 17 maart 2026.
Morgen stemmen Nederlanders en politiek commentator Roelof Bouwman voorspelt al de winnaar: anti-Randstad sentiment. BBB werd drie jaar geleden de grootste partij door boerenprotesten, maar zakte in peilingen naar één zetel. Nu pakken lokale partijen de draad op. In kleine gemeenten haalden ze in 2022 al 41 procent van de stemmen. Terwijl de Randstad domineert, voelen dorpen zich uitgekleed. Bibliotheken sluiten, zwembaden gaan dicht, winkels verdwijnen. Zelfs tradities zoals carbid schieten komen onder druk. Het kabinet-Jetten pakt het stikstofbeleid weer op met D66’er Jaimi van Essen als nieuwe minister. Dat geeft lokale partijen extra munitie. De spanning tussen stad en platteland wordt morgen uitgevochten in de stemhokjes.
BBB zakte weg, lokale partijen nemen over
BBB was drie jaar geleden nog de grootste partij bij de Provinciale Statenverkiezingen [1]. Maar na de Tweede Kamerverkiezingen van 2025, waarbij de partij vier zetels behaalde [1], zakte BBB in peilingen naar slechts één zetel [1]. De partij profiteerde destijds van het boerenprotest tegen stikstofmaatregelen, zoals Caroline van der Plas twee jaar geleden uitlegde [1]. Lokale partijen vullen nu het gat op. In 2022 haalden ze in de kleinste gemeenten (minder dan 25.000 inwoners) al 41 procent van de stemmen [1]. Voor morgen doen 375 nieuwe partijen mee aan de gemeenteraadsverkiezingen [2].
Dorpen voelen zich kaalgekapt door Randstad-beleid
Van der Plas beschreef het gevoel op het platteland treffend: ‘Dorpen die uitgekleed worden, de bibliotheek die sluit, het zwembad gaat dicht, de winkels verdwijnen, geen openbaar vervoer meer’ [1]. Zelfs tradities zoals carbid schieten en een fikkie stoken komen onder druk [1]. Het nieuwe kabinet-Jetten hervat het stikstofbeleid van de kabinetten-Rutte, met D66’er Jaimi van Essen als nieuwe stikstofminister [1]. Dit geeft lokale partijen extra munitie tegen wat zij zien als Randstad-dominantie. BBB kreeg destijds nauwelijks meer dan 5 procent steun in grote steden zoals Amsterdam en Utrecht [1].
Spanning tussen stad en platteland uitgevochten in stemhokjes
Het geweld tegen gemeenteraadsleden is de afgelopen vier jaar verdubbeld [2], wat de verhitte politieke sfeer illustreert. AI-chatbots adviseren slechts in 1 procent van de gevallen een lokale partij, terwijl lokale partijen vorige keer 31 procent van de stemmen kregen [2]. Ook de PVV krijgt te maken met interne onrust. Zeven voormalige PVV’ers onder aanvoering van Gidi Markuszower willen een nieuwe partij oprichten voor de Provinciale Statenverkiezingen [3]. Ze waren teleurgesteld over weinig concrete resultaten en willen een constructievere koers [3]. De spanning tussen centrum en periferie wordt morgen uitgevochten wanneer Nederland naar de stembus gaat.