Dick Swaab onthult in zijn 'neurobiografie' waarom je gedrag al vastligt voor je geboorte
Nederland, zaterdag, 7 maart 2026.
De 81-jarige hersenonderzoeker Dick Swaab publiceert zijn autobiografie waarin hij beweert dat gedrag biologisch bepaald wordt in de baarmoeder. Zijn boek ‘We zijn ons brein’ verkocht al 500.000 exemplaren wereldwijd. Swaab, die nog 60 uur per week werkt, roept mensen op hersendonor te worden. Hij vliegt in mei naar China om controversiële colleges te geven over seksuele differentiatie, euthanasie en criminaliteit - ondanks waarschuwingen van geheime diensten om lege telefoons mee te nemen.
Van brief aan kleinzoon tot neurobiografie
Het begon als een brief aan zijn 15-jarige kleinzoon Alexander [2]. Nu ligt er een boek van 368 pagina’s in de winkel voor €26,99 [1]. Dick Swaab schreef zijn ‘neurobiografie’ omdat hij hoopte dat zijn kleinzoon later zou denken: ‘Mijn opa had een wat moeizame start, maar vervolgens een interessant leven’ [2]. De timing is geen toeval. Swaab werd geboren tijdens de Hongerwinter na 43 weken zwangerschap [2]. Zijn moeder kreeg een pistool tegen haar hoofd van een Duitse soldaat, terwijl zijn vader zich als Jood verborgen hield [2]. Deze oorlogstrauma’s tekenden hem voor het leven. Swaab zegt zelf dat hij door zijn geboorte tijdens de Hongerwinter ‘een asociale persoonlijkheidsstoornis’ heeft en ‘een ontzettende hekel aan verjaardagen’ [2].
Biologische bestemming volgens Swaab
Swaabs centrale boodschap blijft controversieel. Hij beweert dat je gedrag al voor je geboorte wordt bepaald [1]. ‘Bij mensen die hun geslacht willen veranderen, zie je dat de structuur in de hersenen anders is. Die beslissing is voor jou in de baarmoeder gemaakt’, zegt hij [2]. Het idee dat vrije keuze een illusie is, blijft voor velen ‘onverteerbaar’ [1]. Toch werd zijn boek ‘We zijn ons brein’ uit 2010 een wereldwijde bestseller met meer dan 500.000 verkochte exemplaren [1][2]. Het Herseninstituut in Amsterdam waar hij werkt bewaart ongeveer een half miljoen stukjes gedoneerde hersenen in vriezers [2]. Daarom zijn oproep: ‘Word hersendonor’ [1][2].
Chinese colleges ondanks veiligheidswaarschuwingen
Ondanks zijn 81 jaar werkt Swaab nog 60 uur per week [2]. In mei 2026 vliegt hij naar China om colleges te geven aan de Zhejiang Universiteit in Hangzhou [1][2]. De onderwerpen zijn gevoelig: seksuele differentiatie van de hersenen, euthanasie en hersenveranderingen bij criminelen [1]. Een geheime agent waarschuwde hem: ‘Neem een lege telefoon en computer mee’ [1]. Swaabs reactie was praktisch: ‘Maar hoe kan ik dan colleges en lezingen houden en contact met mensen onderhouden?’ [1]. Hij komt al 27 jaar in China [1] en is minder pessimistisch over het land dan anderen. Amerika daarentegen mijdt hij voorlopig vanwege Trump [2]. Zijn onderzoeksgroep van ongeveer 12 personen zet ondertussen het werk voort naar depressie, alzheimer en andere hersenziekten [2].