Nederland overweegt kunstmatig eiland in Markermeer voor 20 miljard euro om woningtekort op te lossen
Markermeer, zondag, 24 mei 2026.
Politici willen IJstad bouwen, een compleet nieuwe stad op een kunstmatig eiland in het Markermeer, om de acute woningnood aan te pakken. Het ambitieuze plan kost naar schatting 20 miljard euro en moet tienduizenden woningen opleveren. Experts zoals ingenieur John Boon waarschuwen echter dat er te snel wordt geschoten zonder grondig onderzoek naar de gevolgen. Het Markermeer is namelijk een beschermd Natura 2000-gebied en cruciaal voor Nederland’s drinkwatervoorziening. Rijksbouwmeester Veenstra pleit voor oplossingen in bestaande steden in plaats van deze grootschalige landaanwinning. Minister Boekholt-O’Sullivan toont zich nog niet enthousiast over het plan, terwijl de Tweede Kamer om een haalbaarheidsonderzoek heeft gevraagd.
Politieke druk voor snelle oplossing botst op praktische bezwaren
Het IJstad-plan ontstond in september 2025 toen D66-lijsttrekker Rob Jetten tien nieuwe steden voorstelde om het woningtekort aan te pakken [1]. ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis dringt aan op landaanwinning in het Markermeer en voor de Noordzeekust [1]. “We mogen best wat groter durven denken dan we nu doen”, aldus Grinwis [1]. De Tweede Kamer heeft inmiddels twee moties aangenomen die het kabinet oproepen om landaanwinningsprojecten te onderzoeken [1]. Van de geschatte 20 miljard euro gaat de helft naar de IJmeerverbinding, een nieuwe metrolijn tussen Amsterdam en Almere [1]. Maar ingenieur John Boon van Arcadis waarschuwt dat politici te snel handelen: “Maar je moet niet denken: even snel eilanden opspuiten en vol zetten met huizen” [2].
Drinkwater en natuurbescherming vormen grootste struikelblok
Rijksbouwmeester Francesco Veenstra wijst op een cruciaal probleem: “Het Markermeer is onze belangrijkste bron om Nederland ook in tijden van droogte op een goede manier te kunnen voorzien van voldoende drinkwater. Voor het functioneren van onze samenleving is de watervoorziening van het oppervlaktewater topprioriteit” [1]. Het Markermeer heeft bovendien de status van Natura 2000-gebied, wat extra bescherming biedt aan natuur [1]. Veenstra adviseert om de woningnood op te lossen in bestaande steden door het splitsen van woningen en het ‘optoppen’ van gebouwen [1]. Hij stelt dat IJstad “niet de passende investering is voor de problemen van nu, maar misschien ook wel niet voor de huisvesting over vijftig jaar” [1]. Nederland heeft een tekort van 400.000 woningen, waarvan 250.000 acuut nodig zijn [1].
Lange bouwtijd maakt IJstad geen instant oplossing
Ronald de Geus van landaanwinner Van Oord benadrukt de complexiteit: “Er zijn veel verschillende processen en onderzoeken die uitgelopen moeten worden” [1]. Van Oord heeft ervaring met vergelijkbare projecten in Singapore, Hong Kong en Dubai, plus de Tweede Maasvlakte in Nederland [1]. Boon erkent dat het geen snelle fix is: “Het is inderdaad geen instant oplossing. Het gaat nog een hele tijd duren. Maar als we nooit eens beginnen met dit soort plannen maken, dan blijven we het probleem voor ons uitschuiven” [1]. Minister Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting toonde zich gisteren nog niet enthousiast over het IJstad-plan [1]. De Woonbond reageerde in april 2026 cynisch: “Het is schrijnend dat er in verkiezingstijd nog tien nieuwe steden werden beloofd en er nu alleen hogere huren worden geleverd” [1]. Deskundigen zijn het er inmiddels over eens dat IJstad geen snelle oplossing biedt voor de acute woningnood [1].