Nederland riskeert jaarlijks 126 miljoen euro boete omdat de grutto uitsterft
Den Haag, zondag, 17 mei 2026.
Het kabinet werkt koortsachtig aan een reddingsplan voor de grutto om een dreigende EU-boete van 126 miljoen euro per jaar te voorkomen. De gruttopopulatie is dramatisch gekrompen van 35.000 broedparen in 2016 naar slechts 26.000 nu, terwijl er 85.000 nodig zijn voor een gunstige staat. Vorig jaar werden alleen 4.000 gruttokuikens geboren in plaats van de beoogde 12.000. Minister Van Essen heeft tot deze zomer de tijd om Brussel te overtuigen met een verbeterd beschermingsplan. Als dat mislukt, kan de Europese Commissie naar het Europees Hof stappen voor een dwangsom.
Van Essen krijgt laatste kans van Brussel
Eurocommissaris Jessika Roswall gaf landbouwminister Jaimi van Essen (D66) in maart een ultimatum: kom voor de zomer met een overtuigend gruttoplan of de Europese Commissie stapt naar het Europees Hof [1]. De Europese Commissie startte twee jaar geleden al een inbreukprocedure vanwege de dramatische achteruitgang van de gruttopopulatie en het niet naleven van de Europese Vogelrichtlijn [1]. Het vorige kabinet onder staatssecretaris Jean Rummenie (BBB) probeerde het al met een aanvalsplan, maar dat vond Brussel onvoldoende [1]. Nu hangt er dus een boete van jaarlijks 126 miljoen euro boven Nederland - geld dat rechtstreeks uit de staatskas komt [1].
Dramatische cijfers tonen ernst van de situatie
De cijfers liegen er niet om. In 2024 werden slechts 4.000 gruttokuikens geboren, ver onder de beoogde 12.000 [1]. Vorig jaar ging het iets beter met ongeveer 10.000 kuikens, maar dat is nog steeds dramatisch weinig [1]. De gruttopopulatie kromp van ruim 35.000 broedparen in 2016 naar 26.000 nu - een daling van -25.714 procent [1]. Voor een ‘gunstige staat’ heeft Nederland 85.000 broedparen nodig [1]. Dat betekent dat de huidige populatie nog geen derde is van wat nodig is. Natuurorganisaties zagen wel hoopvolle resultaten in Friesland, waar boeren via subsidies hun land geschikt maken voor weidevogels [1].
Kabinet zet in op vrijwillige deelname boeren
Het nieuwe plan van minister Van Essen focust op vrijwillige deelname van boeren, die subsidies kunnen krijgen via de provincies om hun land geschikt te maken voor weidevogels [1]. Overijssel kreeg al 4 miljoen euro om de grutto te beschermen [1]. Het ministerie ziet af van het plan om speciale gruttokweekinstallaties in te zetten [1]. Een woordvoerder van het ministerie van Landbouw kan niet zeggen of er nieuwe Natura2000-gebieden worden aangewezen om de grutto te beschermen [1]. Het ministerie verwacht deze zomer meer duidelijkheid over de inbreukprocedure, maar wil niets zeggen over vertrouwelijke gesprekken met de Europese Commissie [1]. Voor Nederlandse belastingbetalers staat er veel op het spel: 126 miljoen euro per jaar is ongeveer 7 euro per inwoner.