Duitse mannen tot 45 jaar moeten toestemming vragen voor lange reizen sinds januari

2026-04-04 buitenland

Berlijn, zondag, 5 april 2026.
Sinds januari 2026 geldt een opvallende regel in Duitsland: mannen tussen 17 en 45 jaar hebben toestemming van de Bundeswehr nodig voor buitenlandse verblijven langer dan drie maanden. Deze bepaling uit de nieuwe dienstplichtwet bleef maandenlang onopgemerkt. Jongeren demonstreerden woedend in Duitse steden met leuzen als ‘ik ben geen reserve-onderdeel van het leger’. Het ministerie belooft dat toestemming automatisch wordt verleend zolang militaire dienst vrijwillig blijft, maar critici spreken van een fundamentele aantasting van hun reisrecht. Voor Nederlandse studenten en werknemers in Duitsland kan deze regel gevolgen hebben.

Verstopte bepaling zorgt voor verrassing

De regel zat verstopt in paragraaf 3 van het Wehrpflichtgesetz dat op 1 januari 2026 van kracht werd [1][2][3]. Voorheen gold deze beperking alleen tijdens spannings- of verdedigingssituaties, nu is het permanent actief [4][5]. Mannen vanaf 17 jaar moeten toestemming vragen aan het carrièrecentrum van de Bundeswehr voor elke reis langer dan drie maanden [6]. Een woordvoerder van het ministerie van Defensie bevestigde dat deze bepaling al bestond tijdens de Koude Oorlog maar toen ‘geen praktische relevantie’ had [7]. Dominik Mikhalkevich, organisator van de vredesmars in Brandenburg aan de Havel, noemt het ‘verschrikkelijk’ en klaagt: ‘Ze hebben het onder het tapijt geveegd’ [1].

Gevolgen voor Nederlandse studenten onduidelijk

Voor Nederlandse jongeren die in Duitsland studeren of werken kunnen deze regels verstrekkende gevolgen hebben [GPT]. Studenten die een semester in het buitenland willen doorbrengen moeten nu officieel toestemming vragen [8]. Het ministerie belooft wel dat ‘de genehmigung als erteilt geldt, solange der Wehrdienst freiwillig ist’ [5][7]. Wat er gebeurt als iemand geen toestemming vraagt blijft onduidelijk - sancties zijn er volgens het ministerie niet [1][7]. Het doel van de nieuwe wet is het aantal actieve soldaten uit te breiden van 180.000 naar 260.000 [6]. Momenteel werkt het ministerie aan uitzonderingsregelingen om ‘onnodige bureaucratie tegen te gaan’ [1][5].

Protest groeit tegen bewegingsbeperking

Afgelopen zaterdag vonden in veel Duitse steden vredesmarsen plaats waar jongeren protesteerden tegen de nieuwe bepalingen [1]. Demonstranten riepen leuzen als ‘ik ben geen reserve-onderdeel van het leger’ [1]. De boosheid richt zich vooral op het feit dat dit onderdeel van de wet nu pas bekend werd, drie maanden na invoering [1][8]. Critici zien het als een aantasting van hun fundamentele recht om te reizen [1]. Het ministerie houdt vol dat de regeling vooral bedoeld is voor ‘een belastbare en veelzeggende wehrerfassung’ - ze willen weten wie zich langdurig in het buitenland bevindt voor het geval van een crisissituatie [9].

Bronnen

dienstplicht reisrechten