Premier Jetten gooit 44 jaar oude politieke traditie overboord
Den Haag, zaterdag, 31 januari 2026.
Sinds 1982 hielden alle kabinetten coalitieconflicten achter gesloten deuren. Het minderheidskabinet-Jetten breekt met deze Haagse gewoonte. Ruzie tussen ministers en Kamerleden gebeurt nu in de openbaarheid. Deze transparantie vergroot de invloed van burgers op politiek, maar creëert tegelijk ongekende kansen voor lobbyisten. Terwijl Amerikaanse techbedrijven al campagne voeren tegen EU-wetgeving, krijgt de lobbysector plots veel meer speelruimte. De nieuwe openheid brengt zowel meer democratie als nieuwe kwetsbaarheden.
Jetten kiest voor radicale transparantie
Premier Rob Jetten wil een einde maken aan de “onvolwassen politiek” van de afgelopen vijf jaar [1]. Hij verdedigde impopulaire maatregelen in de zorg en sociale zekerheid bij de presentatie van het regeerakkoord op vrijdag 30 januari [1][5]. “Ik ga met volle overtuiging plannen verdedigen die niet in het D66-programma stonden,” zei Jetten [1]. Informateur Rianne Letschert wil bewindslieden die een “terughoudende en dienende rol” aannemen en coalitie-Kamerleden die een praktijk van “brede samenwerking” hanteren [1]. Deze aanpak staat haaks op de werkwijze van kabinetten sinds 1982, toen alle coalities begonnen met het binnenskamers houden van conflicten [1][5]. De nieuwe openheid betekent dat burgers straks live kunnen meekijken hoe ministers ruziemaken over bezuinigingen. Vanaf 2031 wordt er structureel 10 miljard euro bezuinigd op de zorg [5].
Lobbyisten wrijven zich in de handen
De openlijke conflicten tussen bewindslieden en de Kamer creëren kansen voor de lobbysector, vooral voor commerciële partijen [1]. Deze week hield de auteur een praatje op de Nacht van de Lobbyist en merkte instemming over de kansen die het nieuwe kabinet biedt [1]. Amerikaanse techbedrijven lobbyen al in Den Haag tegen de EU Digital Services Act [1]. Google’s strategie document, onthuld door Le Point, toonde de verfijnde lobby van techbedrijven [1]. De regering-Trump steunt de strijd van techbedrijven tegen de EU-wet, waarbij de EU eind december 2025 van “censuur” werd beschuldigd [1]. Het regeerakkoord bevat het plan om een lobbyregister in te voeren, maar er is een dilemma voor de minderheidscoalitie als Amerikaanse techbedrijven hun campagne uitbreiden [1].
Meer democratie, maar ook meer risico’s
De nieuwe werkwijze vergroot de invloed van de samenleving op de politiek [1][2]. Kamerleden hebben steeds minder invloed op de politieke agenda, omdat thema’s voornamelijk door buitenstaanders worden aangedragen, vaak via lobbyisten [1]. Het gebrek aan een parlementaire meerderheid maakt het minderheidskabinet extra kwetsbaar voor externe druk [1]. Terwijl burgers meer zicht krijgen op politieke besluitvorming, kunnen goed georganiseerde belangengroepen dit ook uitbuiten. De coalitie van D66, VVD en CDA moet nu elke beslissing in het openbaar verdedigen [1][5]. Dat betekent meer verantwoording richting kiezers, maar ook meer mogelijkheden voor slimme lobbyisten om de publieke opinie te beïnvloeden.