Wikipedia viert 25e verjaardag door AI-giganten te laten betalen voor gratis content

2026-01-15 economie

San Francisco, donderdag, 15 januari 2026.
Tech-reuzen Microsoft, Meta en Amazon betalen nu eindelijk voor Wikipedia-content die ze jarenlang gratis hebben weggeschraapt. De deals komen op het perfecte moment: Wikipedia’s servers kreunen onder bot-verkeer terwijl menselijk bezoek met 8% daalde. Jimmy Wales juicht het toe - liever Wikipedia-data dan ‘boze AI getraind op Twitter’. De 250.000 vrijwilligers blijven gratis werken, maar hun encyclopedie verdient nu geld.

Miljardenbedrijven betalen eindelijk voor gratis Wikipedia-content

De Wikimedia Foundation kondigde op donderdag 14 januari 2026 nieuwe zakelijke overeenkomsten aan met tech-giganten Microsoft, Meta, Amazon, Perplexity en het Franse Mistral AI [1][2]. Deze deals markeren een belangrijk keerpunt voor Wikipedia, dat nu geld verdient aan bedrijven die jarenlang gratis content hebben weggeschraapt voor hun AI-modellen [3]. Google tekende al in 2022 als eerste grote klant, gevolgd door kleinere AI-spelers zoals Ecosia in 2025 [1][4]. De timing is perfect: Wikipedia viert dit jaar zijn 25e verjaardag terwijl het worstelt met stijgende serverkosten door massaal bot-verkeer [1][2]. ‘Deze bedrijven hebben een cruciaal onderdeel van hun werk dat ze financieel moeten ondersteunen,’ zegt Lane Becker, president van Wikimedia Enterprise [2].

Bot-invasie zorgt voor financiële hoofdpijn bij Wikipedia

De deals komen niet te vroeg. Wikipedia’s servers kreunen onder het gewicht van AI-bots die content scrapen voor het trainen van grote taalmodellen [1][3]. In april 2025 meldde de stichting dat de bandbreedte voor het downloaden van multimedia-content met 50% was gestegen sinds januari 2024, waarbij bots verantwoordelijk waren voor 65% van de duurste verzoeken aan de infrastructuur [3]. Nog erger: menselijk verkeer naar Wikipedia daalde in 2025 met ongeveer 8% nadat de organisatie betere bot-detectiesystemen invoerde [1][3][4]. Veel van wat eruitzag als menselijke bezoekers bleken geautomatiseerde scrapers die detectie probeerden te ontwijken [3]. Dit bedreigt Wikipedia’s kernmodel: lezers worden editors of donateurs. Maar nu beantwoorden AI-chatbots vragen met Wikipedia-content zonder gebruikers naar de site te sturen [3].

Wales juicht AI-training toe, maar wil eerlijke betaling

Wikipedia-oprichter Jimmy Wales verwelkomt het gebruik van Wikipedia-data voor AI-training. ‘Ik ben persoonlijk heel blij dat AI-modellen trainen op Wikipedia-data omdat het door mensen is samengesteld,’ zegt Wales [1][4][6]. ‘Ik zou echt geen AI willen gebruiken die alleen op X is getraind, je weet wel, een heel boze AI’ [1]. Maar gratis toegang is voorbij: ‘Je zou waarschijnlijk moeten bijdragen en je eerlijke deel van de kosten betalen die je ons oplegt’ [1][6]. De 65 miljoen artikelen in meer dan 300 talen, onderhouden door ongeveer 250.000 vrijwilligers, blijven de ruggengraat van veel AI-systemen [1][2][4]. Microsoft’s Tim Frank benadrukt dat toegang tot betrouwbare informatie centraal staat in hun AI-toekomst en dat ze helpen ‘een duurzaam content-ecosysteem creëren voor het AI-internet, waar bijdragers gewaardeerd worden’ [2]. Op 20 januari 2026 neemt Bernadette Meehan, voormalig VS-ambassadeur in Chili, het roer over van vertrekkend CEO Maryana Iskander [2][4][6].

Bronnen

kunstmatige intelligentie Wikipedia