Amerika kan Nederlandse F-35 straaljagers op afstand uitschakelen
Nederland, vrijdag, 9 januari 2026.
De VS hebben volledige controle over de software van Nederlandse F-35 gevechtsvliegtuigen en kunnen deze verzwakken wanneer Nederland acties onderneemt tegen Amerikaanse belangen. Zonder Amerikaanse updates worden de 46 Nederlandse toestellen minder effectief. Een Groenland-scenario toont de kwetsbaarheid aan.
Software-afhankelijkheid maakt F-35’s kwetsbaar
De Amerikaanse controle zit hem in de software. De VS zijn verantwoordelijk voor alle software-updates van de F-35 en kennen als enigen de broncode [1]. “Als die software-toelevering niet meer zou gebeuren, betekent dat dat je over tijd minder capaciteit ofwel een kwetsbaar vliegtuig krijgt,” waarschuwt voormalig Commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn [1]. Europarlementariër Christophe Gomart, tevens oud-directeur van de Franse militaire inlichtingendienst, is nog directer: “Als Amerika het niet eens is met een militaire actie, kan je de F-35 gevechtsvliegtuigen niet gebruiken” [1]. Staatssecretaris Gijs Tuinman ontkent stellig het bestaan van een ‘kill switch’ waarmee alle software uitgeschakeld kan worden [2], maar deskundigen zijn het er over eens dat Nederland compleet afhankelijk is van de Amerikanen [2].
Groenland-scenario blootlegt Nederlandse kwetsbaarheid
Trumps hernieuwde interesse in Groenland maakt het scenario ineens heel concreet [1][3]. Trump zinspeelt de afgelopen dagen opnieuw openlijk op inname van Groenland [1]. Hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk ziet de veranderende realiteit: “De wereld is veranderd. We willen maar niet geloven dat Amerika echt een ander land aan het worden is onder Trump” [1]. Voor Nederlandse piloten betekent dit: geen Amerikaanse toestemming, geen effectieve F-35. Zelfs onze duurste defensieaankoop ooit - Nederland investeerde in 2002 al 857 miljoen dollar in de ontwikkeling [4] - blijkt een Amerikaans speeltje. En dat terwijl interne waarschuwingen bij Defensie al decennia geleden stelden dat Nederland zich met huid en haar aan de VS onderwerpt [2].
Europese autonomie blijft achter bij Amerikaanse innovatie
Ondanks de pijnlijke afhankelijkheid kiest Nederland voor meer Amerikaanse samenwerking. Staatssecretaris Tuinman tekende in de herfst van 2025 een intentieverklaring voor gezamenlijke ontwikkeling van het Collaborative Combat Aircraft in Amerika [1]. “De toon die uit Amerika komt is hard en doet soms best pijn, dus dat je dan als Europa meer je eigen broek op moet trekken is duidelijk,” erkent Tuinman [1]. Maar tegelijkertijd kiest hij voor verdere Amerikaanse afhankelijkheid: “Onbemande systemen worden steeds belangrijker en zijn het de Amerikanen die daar verreweg het meest innovatief in zijn, dus daar wil je juist vroeg instappen” [1]. Universitair docent internationaal recht Jessica Dorsey waarschuwt: “Waar ik bang voor ben is dat de geschiedenis zich herhaalt. Voor nieuwe wapens zijn we geneigd altijd maar weer terug te gaan naar Amerika. Van die afhankelijkheid moeten we juist af” [1].