Vogelgriep bereikt voor het eerst Antarctica en doodt tientallen roofmeeuwen
Antarctica, woensdag, 11 februari 2026.
Het dodelijke H5N1-virus heeft Antarctica bereikt en veroorzaakt de eerste bevestigde massasterfte onder wilde dieren op het meest afgelegen continent ter wereld. Wetenschappers ontdekten 46 dode skua’s op Beak Island en bevestigden dat vogelgriep de doodsoorzaak was. Dit virus, dat sinds 2021 wereldwijd woedt, bedreigt nu de unieke ecosystemen van Antarctica waar vogels in dichte kolonies broeden. Experts vrezen dat het virus zich verder verspreidt over het continent en andere soorten zoals pinguïns en zeeolifanten treft. De ontdekking markeert een zorgwekkende mijlpaal in de wereldwijde verspreiding van deze gevaarlijke virusvariant.
Nederlandse wetenschappers bevestigen eerste vogelgriep-uitbraak in Antarctica
Een internationaal onderzoeksteam onder leiding van het Erasmus MC in Rotterdam bevestigde in januari 2026 dat het H5N1-virus verantwoordelijk is voor de massale sterfte onder skua’s op Antarctica [1]. De onderzoekers vonden in maart 2024 tijdens een expeditie 46 dode grote bruine roofmeeuwen op Beak Island, een klein vulkanisch eiland aan de noordkant van het Antarctisch Schiereiland [2]. Na analyse van 10 karkassen bleek dat alle dieren waren bezweken aan vogelgriep [2]. “We hadden deze uitkomst wel verwacht, maar toch is het zaak dat je de doodsoorzaak netjes aantoont”, zegt viroloog Thijs Kuiken van het Erasmus MC [1]. Dit is de eerste bevestigde wilde dieren-sterfte door H5N1 op het meest afgelegen continent ter wereld [3][4].
Virus verspreidt zich razendsnel en bedreigt kwetsbare Antarctica-ecosystemen
Het H5N1-virus waart sinds 2021 rond en heeft nu alle continenten bereikt behalve Oceanië [5]. In maart 2025 werd het virus al vastgesteld op drie sub-Antarctische eilanden in de Indische Oceaan, 6000 kilometer verderop [1]. De situatie op Antarctica is extra zorgwekkend vanwege de dichte samenleving van vogels en zeezoogdieren in kolonies gedurende de lente en zomer [1]. Skua’s fungeren als aaseters en kunnen het virus gemakkelijk verspreiden naar andere soorten [5]. Het virus is inmiddels ook aangetroffen bij zeeolifanten en koningspinguïns [1]. “Dit is een variant die zeer besmettelijk lijkt en een grote verscheidenheid aan dieren besmet: niet alleen vogels, maar ook allerlei soorten zoogdieren”, waarschuwt Kuiken [1].
Nederland ruimt al 200.000 vogels terwijl virus opmars maakt
De impact van H5N1 is ook in Nederland voelbaar. In de eerste weken van 2026 zijn er al meer dan 200.000 vogels geruimd [1]. Sinds 2021 zijn wereldwijd honderden miljoenen vogels geruimd als gevolg van deze vogelgriepuitbraak [1]. Het virus ontstond rond 1996 in Chinees pluimvee en heeft inmiddels ongeveer 72 mensen besmet, waarvan er 3 zijn overleden [1]. “We hebben het virus door onze vingers laten glippen toen het voor het eerst opkwam in de pluimvee-industrie”, erkent Kuiken [4][5]. “Zodra het in wilde vogelpopulaties terechtkwam, verloren we de mogelijkheid om dit virus te beheersen.” Wetenschappers vrezen dat door genetische menging een variant kan ontstaan die gemakkelijker van mens op mens overdraagbaar is [1].