Vijf doden later vraagt de overheid nog steeds niets

2026-06-09 binnenland

Nederland, dinsdag, 9 juni 2026.
Vijf van de 51 jongeren die Jason Bhugwandass in 2024 interviewde zijn inmiddels dood. Niemand belde om te vragen hoe het ging. Zijn nieuwe rapport ‘Eenzaam gestorven’ legt dat pijnlijk bloot.

Twee jaar stilte na een alarmerend rapport

Nederland, 9 juni 2026. Jason Bhugwandass (28) wilde eigenlijk nooit meer een rapport schrijven. Maar niemand anders pakte de dossiers op [1][7]. Dus deed hij het zelf, opnieuw. Zijn nieuwe rapport ‘Eenzaam gestorven’ verscheen vandaag en de inhoud is ronduit schokkend [2][4]. De ZIKOS-afdelingen in Harreveld en Zetten — de zwaarste vorm van gesloten jeugdzorg voor jongeren van 12 tot 18 jaar — werden na zijn eerste rapport ‘Eenzaam gesloten’ in maart 2024 gesloten [2][6]. Mishandeling, isolatie, vernedering en verkrachting: het stond allemaal in dat eerste rapport [1][7]. De afdelingen gingen dicht. En daarna? Stilte. Geen enkel slachtoffer werd proactief benaderd [4][6]. Geen excuses. Geen nazorg. Geen financiële compensatie [4][6]. ‘Niemand heeft contact opgenomen om te vragen hoe het met ze ging en of ze iets nodig hadden,’ zegt Bhugwandass [1]. Voor veel jongeren voelde dat als een tweede klap [6].

De cijfers liegen er niet om

Van de 51 jongeren die Bhugwandass in 2024 interviewde, zijn er inmiddels 5 overleden — door zelfdoding, euthanasie of het stoppen met eten en drinken [1][2][4]. Driekwart van de overlevenden deed sindsdien een zelfmoordpoging [2][3]. 96 procent kampt nog met ernstige psychische klachten, 74 procent heeft ook fysieke klachten [6]. Ruim de helft krijgt geen passende behandeling [1][7]. De overheid reserveerde 12 miljoen euro voor excuses en herstel — voor naar schatting 30.000 jongvolwassenen die ooit in de gesloten jeugdzorg zaten [2][7]. Bhugwandass vindt dat bedrag volstrekt ontoereikend [7]. Ter vergelijking: van de zeven aanbevelingen uit zijn rapport van 2024 is er volgens hem maar één volledig uitgevoerd — het sluiten van de ZIKOS-afdelingen zelf [6]. De medewerkers die zich schuldig maakten aan grensoverschrijdend gedrag werken [alert! ‘Bhugwandass stelt dit, maar individuele verificatie per medewerker ontbreekt in de bronnen’] nog altijd in de jeugdzorg [1][7]. Minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, CDA) erkent dat de excuses te lang op zich laten wachten en belooft ‘op zeer korte termijn’ meer duidelijkheid [6]. Haar woordvoerder voegt toe: ‘De excuses komen heel snel’ [2]. Hoe snel is snel? Dat blijft vooralsnog vaag.

Een man die zelf bijna niet meer leefde

Bhugwandass schrijft dit rapport vanuit een bijzonder persoonlijk perspectief. Eerder in 2026 overleefde hij zelf een zelfmoordpoging en zweefde hij twee weken tussen leven en dood [2][7]. Zijn cognitieve vaardigheden zijn daardoor aangetast [2]. Toch publiceerde hij vandaag. ‘Ook ik draag het trauma van een martelgang in de jeugdzorg. Ook ik worstel met het voortdurend niet gehoord of erkend worden. En ook ik word geteisterd door rouw, omdat mijn vrienden doodgaan,’ schrijft hij [1]. Zijn acht nieuwe aanbevelingen zijn concreet: excuses, individuele begeleiding, onderzoek naar de doodsoorzaken van de deceased jongeren, strafrechtelijke vervolging van betrokken medewerkers en serieuze financiële compensatie [6][7]. Jeugdzorg Nederland zegt ‘geraakt’ te zijn door de verhalen en werkt samen met de rijksoverheid en gemeenten aan een betekenisvolle erkenning [3]. Op vrijdag 12 juni 2026 wordt in Apeldoorn het nationaal monument ‘De Erkenning’ onthuld voor jongeren die schade leden door de jeugdzorg — exact zeven jaar na het rapport van de Commissie-De Winter uit 2019 [2]. Kinder- en jeugdpsychiater Arne Popma en hoogleraar Levi van Dam zeggen het treffend: ‘Het feit dat een ervaringsdeskundige twee rapporten moet schrijven om deze jongeren zichtbaar te houden laat zien hoe structureel wij als sector en als samenleving wegkijken bij fouten die wij maken’ [2]. Bhugwandass zelf is ondertussen klaar met wachten: ‘Ik geloof helemaal niet meer in de rechtsstaat’ [1].

Bronnen

jeugdzorg misstanden