Europa staat voor een seksuele gezondheidscrisis: gonorroe stijgt met 303% in tien jaar tijd
Stockholm, donderdag, 21 mei 2026.
Bacteriële seksueel overdraagbare infecties bereiken recordhoogtes in Europa. Gonorroe steeg met 303% sinds 2015, syfilis verdubbelde naar 45.577 gevallen in 2024. Het meest alarmerende feit: aangeboren syfilis verdubbelde bijna van 78 naar 140 gevallen, wat pasgeborenen in gevaar brengt. Mannen die seks hebben met mannen lopen het grootste risico. Dertien van 29 landen rekenen nog steeds kosten voor basis soa-tests. Experts wijzen op minder condoomgebruik en meer seksuele partners als oorzaken. Deze crisis vereist dringende actie van overheden om toegankelijke preventie en testing te verbeteren voordat de situatie verder escaleert.
Record cijfers schokken Europese gezondheidsexperts
De cijfers van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) zijn onthutsend [1]. Gonorroe bereikte in 2024 maar liefst 106.331 gevallen, een stijging van 303% sinds 2015 [1]. Syfilis liet een verdubbeling zien naar 45.577 gevallen [1]. Chlamydia bleef de meest gerapporteerde infectie met 213.443 gevallen [1]. Het meest verontrustende nieuws betreft aangeboren syfilis: die steeg van 78 gevallen in 2023 naar 140 in 2024 in veertien rapporterende landen [1]. “Dit betekent dat pasgeborenen direct getroffen worden door infecties van hun moeder, met mogelijk levenslange complicaties,” waarschuwt Bruno Ciancio van het ECDC [1]. Voor Nederlandse ouders die zwanger willen worden, onderstreept dit het belang van soa-screening tijdens de zwangerschap.
Mannen die seks hebben met mannen lopen grootste risico
De stijgende cijfers raken niet iedereen even hard [1]. Mannen die seks hebben met mannen ervaren de steilste stijgingen bij gonorroe en syfilis [1]. Bij chlamydia was deze groep goed voor 22% van alle gevallen in 2024 [2]. De hoogste meldingspercentages voor chlamydia zien we bij vrouwen tussen 20-24 jaar [2]. Wat deze crisis verergert: dertien van 29 rapporterende landen rekenen nog steeds kosten voor basis soa-tests [1]. Nederland behoort gelukkig niet tot deze groep, maar de situatie in buurlanden beïnvloedt wel de verspreiding. Spaanse experts wijzen op minder condoomgebruik, meer seksuele partners en dating-apps als mogelijke oorzaken [6].
Dringende actie nodig om verdere escalatie te voorkomen
Het ECDC roept Europese landen op hun nationale soa-strategieën bij te werken [1]. In januari 2026 publiceerde de organisatie al richtlijnen over doxycycline voor preventie na blootstelling [1]. “Bescherming van je seksuele gezondheid blijft eenvoudig,” benadrukt Ciancio. “Gebruik condooms bij nieuwe of meerdere partners, en laat je testen bij symptomen zoals pijn, afscheiding of zweren” [1]. Voor Nederlandse zorgverleners betekent dit scherpere aandacht voor antenatale screening op syfilis [1]. Het doel blijft ambitieus: seksueel overdraagbare infecties wegwerken als volksgezondheidsprobleem tegen 2030 [2]. Met de huidige stijgingen wordt dat een flinke uitdaging.