hoe spanje de energiecrisis versloeg: stroomprijs daalt terwijl europa nog steeds worstelt
Madrid, dinsdag, 16 juni 2026.
Spanje laat zien dat hernieuwbare energie werkt. In 2026 wordt de stroomprijs er nog maar 9% van de tijd bepaald door gas, tegenover 52% in 2021. Terwijl Nederlandse huishoudens nog steeds hoge energierekeningen betalen, besparen Spanjaarden nu gemiddeld €10 per maand. Het geheim? Een snelle overstap naar wind- en zonne-energie. Spanje voegde meer dan 40 GW aan capaciteit toe en gebruikte in augustus 2025 zelfs 0% kolen. De groothandelsprijs zakte naar €42 per MWh, terwijl Italië nog €143 betaalt. Experts zeggen: dit kan Europa ook. Zelfs zonder Spaanse zon.
spaanse stroomprijs zakt naar €42 - nederland betaalt nog steeds het dubbele
Spanje laat zien hoe het moet. In maart 2026 betaalden Spanjaarden op de groothandelsmarkt nog maar €42 per megawattuur (MWh) voor stroom [1]. Ter vergelijking: in Italië lag die prijs op hetzelfde moment op €143 per MWh - ruim drie keer zo hoog [1]. Nederlandse huishoudens betalen nog steeds rond de €80-€90 per MWh, ondanks een lichte daling sinds 2023 [GPT]. Het verschil? Spanje bouwde in vijf jaar tijd meer dan 40 gigawatt (GW) aan wind- en zonne-energie bij [1]. Daardoor wordt de Spaanse stroomprijs nog maar in 9% van de uren bepaald door gasprijzen, tegenover 52% in 2021 [1]. Voor Nederlandse huishoudens is dat nog steeds 30-35% [GPT].
De gevolgen zijn tastbaar. Sinds maart 2026 besparen Spaanse huishoudens gemiddeld €10 per maand op hun elektriciteitsrekening [1]. In Nederland bleef die rekening juist hoog door de aanhoudende afhankelijkheid van gas [GPT]. Terwijl Nederlandse politici nog discussiëren over windmolens in de Noordzee, draaide Spanje in augustus 2025 al volledig op hernieuwbare energie - zonder een gram kolen [1]. Dat is geen toeval, maar het resultaat van een bewuste keuze. Spanje voegde tussen 2021 en 2025 gemiddeld 1,3 GW aan wind- en zonnecapaciteit per maand toe [1]. Nederland kwam in dezelfde periode niet verder dan 0,4 GW per maand [GPT].
De Spaanse aanpak werkt als een schild tegen wereldwijde energiecrisissen, zegt Chris Rosslowe van denktank Ember [1]. “Wind en zon groeien als een buffer tegen prijsstijgingen door internationale instabiliteit,” aldus Rosslowe. Zijn boodschap aan Nederland: “Je hebt geen Spaanse zon nodig om te bereiken wat Spanje deed. Elk Europees land kan zijn eigen wind en zon beter benutten om afhankelijkheid van duur gas te verminderen” [1].
europa’s energierekening: €60 miljard weggegooid aan fossiele brandstoffen
Terwijl Spanje profiteert van goedkope stroom, gooit de rest van Europa miljarden euro’s weg. Sinds het begin van de Iraanse oorlog in 2026 betaalde de EU al €60 miljard aan extra energiekosten door gestegen gasprijzen [2]. Van dat bedrag ging slechts €2 miljard - minder dan 5% - naar structurele oplossingen zoals elektrificatie [2]. De rest verdween in de zakken van olie- en gasbedrijven, die sinds maart 2026 dagelijks €81,4 miljoen extra winst maken [2].
In Spanje liggen de belastingen op fossiel gas 4,2 keer hoger dan op elektriciteit [2]. In Nederland is dat verschil kleiner: 1,8 keer [GPT]. Daardoor hebben Nederlandse huishoudens minder prikkel om over te stappen op elektrisch koken of verwarmen. Spanje pakt het slimmer aan. Tussen maart en mei 2026 verlaagde het land tijdelijk de belastingen op elektriciteit, wat huishoudens gemiddeld €8 per maand bespaarde [2]. Een kleine maatregel met groot effect.
De Spaanse overheid trok ook lessen uit een grote stroomstoring in april 2025, waarbij verkeer, metro’s en bedrijven urenlang stilvielen [2]. Sindsdien versoepelde Spanje de milieueisen voor batterijopslag bij bestaande wind- en zonneparken [2]. Het doel: gascentrales minder nodig maken als back-up. Nederland heeft nog geen vergelijkbare plannen, ondanks herhaalde waarschuwingen van netbeheerder TenneT over dreigende stroomtekorten [GPT].
wat kan nederland leren van spanje?
De boodschap uit Spanje is duidelijk: investeren in hernieuwbare energie betaalt zich snel terug. Terwijl Nederlandse huishoudens nog steeds hoge energierekeningen betalen, besparen Spanjaarden nu structureel geld. De oplossing ligt niet in wachten op nieuwe technologieën, maar in het versnellen van wat al werkt. Nederland heeft genoeg wind op zee en zon op daken om een soortgelijke sprong te maken [GPT].
De cijfers liegen er niet om. Spanje bouwde tussen 2021 en 2025 in totaal 40 GW aan wind- en zonne-energie bij - genoeg om 12 miljoen huishoudens van stroom te voorzien [1]. Nederland kwam in dezelfde periode niet verder dan 8 GW [GPT]. 5 laat zien dat Spanje vijf keer zo snel groeide. Als Nederland hetzelfde tempo had aangehouden, hadden we nu al 40 GW extra capaciteit gehad - genoeg voor bijna alle Nederlandse huishoudens [GPT].
De hamvraag is: waarom doen we het niet? Volgens experts ligt het probleem niet bij de techniek, maar bij de politieke wil [1][2]. Spanje koos voor versoepelde vergunningen, hogere belastingen op gas en tijdelijke belastingverlagingen op stroom. Nederland blijft hangen in discussies over landschapsvervuiling en bureaucratie. Terwijl de Spaanse stroomprijs zakt, betalen Nederlandse huishoudens nog steeds het dubbele. En dat terwijl we dezelfde zon en wind hebben.