EU-Hof doorbreekt Bulgaarse muur: transgenders krijgen recht op geslachtswijziging via vrij verkeer-regels
Luxemburg, donderdag, 12 maart 2026.
Het Europees Hof van Justitie heeft donderdag een baanbrekende uitspraak gedaan in de zaak-Shipova. Een Bulgaar die in Italië woont, kreeg tien jaar lang geen toestemming om zijn geslacht aan te passen. Het EU-Hof oordeelde dat dit botst met de vrijheid van verkeer binnen Europa. Landen als Bulgarije, Hongarije en Slowakije moeten nu procedures instellen voor geslachtswijziging, specifiek voor hun burgers die in andere EU-landen wonen. De discrepantie tussen beleefde identiteit en officiële documenten veroorzaakt problemen bij grenscontroles, vluchten boeken en bankzaken. Dit arrest zet de deur open voor duizenden transgenders in conservatieve EU-landen die elders in Europa wonen.
Bulgaarse bureaucratie botst met Europese regels
Het Bulgaarse hooggerechtshof legde de zaak-Shipova in 2024 voor aan het EU-Hof in Luxemburg [1]. De Bulgaar probeerde al bijna tien jaar zijn geslacht te laten aanpassen bij de burgerlijke stand, maar Bulgaarse rechters weigerden omdat hun wet het geslacht strikt biologisch interpreteert [1]. Het EU-Hof oordeelde donderdag dat EU-regels over vrij verkeer en het recht op privé- en gezinsleven landen dwingen een wijziging in de geslachtsregistratie toe te laten voor burgers die in een andere EU-lidstaat wonen [1]. De discrepantie tussen iemands beleefde geslacht en paspoort kan ‘ernstige problemen’ veroorzaken bij grenscontroles, het inchecken voor een vlucht, het afsluiten van een arbeidscontract of het openen van een bankrekening [1].
Domino-effect in conservatieve EU-landen
Het arrest beperkt zich niet tot Bulgarije - ook in Hongarije en Slowakije is geslachtswijziging op papier praktisch onmogelijk [1]. Deze landen moeten nu een procedure instellen voor wettelijke geslachtserkenning zodat transpersonen die daar vandaan komen en in een ander EU-land wonen documenten kunnen krijgen die aansluiten bij hun beleefde geslacht [1]. Het Bulgaarse hooggerechtshof moet de juridische interpretatie van het EU-Hof nu toepassen bij het definitieve vonnis [1]. Bulgaarse rechters moeten hun eigen hoogste rechter negeren omdat die botst met het arrest van donderdag en EU-jurisprudentie [1].
Nederland profiteert van juridische doorbraak
Voor Nederland betekent deze uitspraak dat transgenders uit conservatieve EU-landen die hier wonen eindelijk hun documenten kunnen laten aanpassen [1]. Het arrest past in eerdere uitspraken waarbij het EU-Hof in 2024 al oordeelde dat landen een elders in de EU erkende geslachtswijziging moeten overnemen [1]. De Europese rechters stellen voor het eerst hardop dat lidstaten verplicht zijn een procedure aan te bieden voor geslachtswijziging in identiteitsdocumenten voor eigen onderdanen die in een andere EU-lidstaat wonen, ondanks nationale verboden [1]. Dit opent de deur voor duizenden transgenders in Europa die nu kunnen profiteren van het vrije verkeer binnen de EU [2].