Israël keurt controversiële doodstrafwet goed die vooral Palestijnen treft

2026-03-30 buitenland

Jeruzalem, maandag, 30 maart 2026.
Op 30 maart 2026 nam de Israëlische Knesset met 62 tegen 48 stemmen een omstreden wet aan die de doodstraf invoert voor Palestijnen veroordeeld voor dodelijke aanslagen. De wet zorgt voor verschillende rechtssystemen: Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever krijgen automatisch de doodstraf via militaire rechtbanken, terwijl Israëlische burgers vooral levenslang krijgen. Executies moeten binnen 90 dagen plaatsvinden door ophanging. Vier Europese landen, de VN en mensenrechtenorganisaties veroordelen de wet als discriminatoir en strijdig met internationaal recht. Critici waarschuwen dat Israël hiermee een apartheidsysteem verder versterkt. Minister Ben-Gvir noemde het ‘de belangrijkste wet in jaren’.

Europese landen en VN slaan alarm over discriminatie

De wet treft vooral Palestijnen hard. Op de Westelijke Jordaanoever krijgen ze automatisch de doodstraf via militaire rechtbanken voor ‘terroristische handelingen die de dood veroorzaken, zelfs als dit niet bedoeld was’ [7]. Israëlische burgers daarentegen worden alleen ter dood veroordeeld onder ‘bijzondere omstandigheden’ en alleen voor aanvallen die ‘het bestaan van de staat Israël willen ontkennen’ [3]. De ministers van Buitenlandse Zaken van Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk noemden de wet op 29 maart ‘de facto discriminerend’ [4]. VN-mensenrechtenexperten waarschuwden in februari 2026 al dat het voorstel het recht op leven zou schenden en discrimineert tegen Palestijnen [1]. Raad van Europa-chef Alain Berset sprak van ‘een ernstige stap achteruit’ ten opzichte van Israëls jarenlange moratorium op executies [5].

Snelle executies en beperkte rechtsbescherming

De wet laat weinig ruimte voor genade. Veroordeelden krijgen geen mogelijkheid tot gratie [8] en executies moeten binnen 90 dagen plaatsvinden door ophanging [1][8]. Alleen de premier kan uitstel van maximaal 180 dagen aanvragen [8]. Minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir, die de wet door het parlement loodste, jubelde: ‘Vanaf vandaag weet elke terrorist, en de hele wereld weet, dat wie een leven neemt, zijn eigen leven verliest aan de staat Israël’ [6]. De wet geldt niet met terugwerkende kracht voor de aanvallen van 7 oktober 2023 [6]. Sinds 1967 zijn 326 Palestijnse gevangenen overleden in Israëlische gevangenissen, terwijl momenteel ongeveer 9.500 Palestijnen en Arabieren vastzitten [8].

Gevolgen voor Nederland en internationale verhoudingen

Voor Nederland betekent deze wet een nieuwe diplomatieke hoofdpijn. Als EU-lid staat ons land principieel tegen de doodstraf [4] en zal druk moeten uitoefenen op Israël. Amnesty International waarschuwt dat implementatie van de wet ‘zou kunnen neerkomen op oorlog’ en een apartheidsysteem verder versterkt [8]. De wet kan ook gevolgen hebben voor Nederlandse bedrijven die zaken doen met Israël of voor Nederlanders die de regio bezoeken. Israël voerde voor het laatst in 1962 een executie uit - tegen Adolf Eichmann [1][3]. Palestijnse advocaat Sahar Francis noemt de wet ‘een weerspiegeling van de fascistische staat die Israël wordt’ [3]. De Association of Civil Rights in Israel heeft al een rechtszaak aangespannen bij het Israëlische Hooggerechtshof om de wet aan te vechten [6].

Bronnen

doodstraf Palestijnen