waarom het kabinet zijn belofte aan groningen breekt voor twee nieuwe kerncentrales

2026-06-19 politiek

Den Haag, vrijdag, 19 juni 2026.
Het kabinet kiest voor de Eemshaven en Terneuzen als locaties voor twee nieuwe kerncentrales, maar Groningen voelt zich opnieuw in de steek gelaten. Eerder beloofde Den Haag dat er geen grote industrieprojecten meer zouden komen in de provincie, vanwege de schade door gaswinning. Toch staat de Eemshaven nu weer bovenaan, omdat het technisch de beste optie is. TenneT noemt het zelfs de enige plek in Nederland waar dit zonder enorme extra kosten kan. Groningen is fel tegen en wil liever investeren in wind- en waterstofprojecten. De Tweede Kamer debatteert vandaag over de vraag: wat is een politieke belofte nog waard als het om energie gaat?

de technische realiteit wint het van politieke beloften

Het kabinet staat voor een ongemakkelijke keuze: de beste technische oplossing of een belofte aan Groningen. Uit vertrouwelijke adviezen van netbeheerder TenneT blijkt dat de Eemshaven de enige plek in Nederland is waar twee nieuwe kerncentrales technisch haalbaar zijn zonder enorme extra kosten [1][2]. De haven beschikt al over voldoende ruimte op het stroomnet en ligt ideaal voor aansluiting op windparken op zee [3]. Terneuzen in Zeeland zou juist grote investeringen in het hoogspanningsnet vereisen, terwijl Borssele te klein is voor twee centrales [4]. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) noemt het een ‘dilemma’: “We hebben Zeeland, waar bestuurlijk draagvlak is, maar waar het technisch ingewikkelder is. En we hebben Groningen, waar geen draagvlak is, maar waar het technisch goed te doen is” [5]. Voor Groningen voelt dit als een herhaling van zetten. De provincie kreeg eerder al te horen dat de Eemshaven slechts ‘voor de vorm’ werd onderzocht om juridische risico’s te voorkomen [6]. Nu blijkt dat de locatie toch de beste papieren heeft. Wethouder Eltjo Dijkhuis (GemeenteBelangen) reageert verbitterd: “Doe ons dit niet aan, hier speelt al genoeg” [7]. Groningen wil liever investeren in windenergie en waterstofprojecten, waarvoor de Eemshaven juist is aangewezen [8].

een belofte die niets waard bleek te zijn

De belofte aan Groningen was helder: geen nieuwe grote industrieprojecten meer vanwege de schade door gaswinning. In 2024 schreef toenmalig klimaatminister Sophie Hermans (VVD) nog dat het kabinet ‘zich bewust is van de gevoeligheden in Groningen’ [9]. Toch wordt de Eemshaven nu serieus overwogen, omdat de energiebehoefte van Nederland anders niet gehaald kan worden. Het kabinet streeft naar 7 gigawatt aan kernenergie in 2050, wat neerkomt op 14.433 kleine centrales zoals Borssele [10]. De twee nieuwe centrales zouden samen 3,2 gigawatt moeten leveren - stroom voor ongeveer 3.2 miljoen huishoudens [11]. Voor Groningen voelt dit als een nieuwe klap na jaren van gaswinningsschade. De provincie benadrukt dat er al afspraken liggen over de toekomst van de Eemshaven: “Geen kerncentrales, maar aanlanding van windenergie vanaf zee en de ontwikkeling van waterstof” [12]. Zeeland daarentegen ziet kernenergie juist als kans. Gedeputeerde Johan Aalberts (CDA) stelt: “We zijn de provincie met de meeste kennis en veel draagvlak” [13]. Toch kleven ook daar haken en ogen aan. Terneuzen heeft te maken met een overvol stroomnet en zou eerst moeten investeren in nieuwe hoogspanningsmasten - iets waar de lokale politiek niet op zit te wachten [14].

wat betekent dit voor de burger en de energievoorziening?

Voor de Nederlandse energievoorziening betekent deze keuze dat kernenergie een serieuze rol gaat spelen. De twee nieuwe centrales zouden samen ongeveer 45.714 procent van de beoogde 7 gigawatt in 2050 leveren [15]. Voor omwonenden in Groningen en Zeeland zijn de gevolgen directer. In Groningen vreest men vooral voor de ruimte die de centrales innemen. De provincie wil de Eemshaven juist gebruiken voor waterstofprojecten en de aanlanding van windenergie [16]. In Zeeland is er meer draagvlak, maar ook daar zijn zorgen. Wethouder Laszlo van der Voorde (Pro) van Terneuzen vraagt zich af of de investeringen wel in verhouding staan tot de lokale behoeften: “Een kerncentrale is al een gigantische opgave. We moeten ook bekijken wat in verhouding is met onze 55.000 inwoners” [17]. Voor de rest van Nederland betekent dit dat de energierekening mogelijk lager uitvalt. Kernenergie is relatief goedkoop in productie, al zijn de bouwkosten hoog. De levensduur van de bestaande centrale in Borssele wordt verlengd om de overgangsperiode te overbruggen [18]. Het kabinet hoopt in september een definitieve beslissing te nemen. Tot die tijd blijft de vraag: wat is een politieke belofte nog waard als het om de energievoorziening van een heel land gaat?

Bronnen

Groningen kerncentrales