Nederland gaat Russische spionageschepen buiten territoriale wateren eindelijk kunnen aanpakken
Den Haag, woensdag, 28 januari 2026.
Verouderde tankers die onder valse vlag varen en vermoedelijk spioneren voor Rusland kunnen straks gewoon in beslag worden genomen in Nederlandse wateren.
Spoedwetgeving na Franse actie tegen schaduwvloot
Na de Franse onderschepping van de Russische olietanker ‘Grinch’ vorige week (https://dgki.nl/baf0182-schaduwvloot-sancties/) werkt het Nederlandse kabinet nu met spoed aan eigen wetgeving tegen de schaduwvloot [1][2]. Ministers Van Weel van Buitenlandse Zaken en Tieman van Infrastructuur en Waterstaat beloven de nieuwe wetsvoorstellen nog voor de zomer naar de Tweede Kamer te sturen [1][2]. De Kamer had daar in oktober al om gevraagd op voorstel van D66 [1]. Het probleem: Nederland kan nu weinig doen tegen verdachte schepen die net buiten onze territoriale wateren varen, in de Nederlandse Exclusieve Economische Zone [1][2]. Daar hebben we juridisch beperkte mogelijkheden om in te grijpen, terwijl er wel degelijk gevaar dreigt [1].
Valse vlaggen maken inbeslagname mogelijk
De nieuwe wetten maken het mogelijk om schepen met valse vlaggen standaard te inspecteren, naar een ankerplaats te begeleiden en zelfs in beslag te nemen [1][2]. Een schip dat onder valse vlag vaart heeft namelijk geen vlaggenstaat, waardoor normale regels niet gelden en ingrijpen mogelijk wordt [2]. Minister Tieman legt uit: ‘Met de schaduwvloot financiert Rusland zijn oorlogsmachine in Oekraïne en worden internationale sancties omzeild. Dat is onacceptabel’ [2]. De schepen verkeren vaak in slechte staat en vormen risico’s voor de veiligheid op zee en het milieu [1][2]. Nog verontrustender: ze zijn vermoedelijk betrokken bij spionage om vitale infrastructuur zoals data- en elektriciteitskabels op de zeebodem in kaart te brengen [2].
Europese samenwerking tegen groeiend risico
Nederland kijkt naar wetgeving in andere landen zoals Frankrijk om maatregelen mogelijk te maken die in overeenstemming zijn met internationaal recht [1]. Onderzoek toont aan dat het vervuilingsrisico in Europese wateren dramatisch is gestegen door de schaduwvloot [5]. In de Golf van Finland steeg de blootstelling aan vervuilingsrisico’s tussen 2023 en 2024 met meer dan 100% [5]. Ongeveer 68.8 miljoen dollar aan maritieme risico’s in de Baltische regio is mogelijk niet verzekerd [5]. Meer dan de helft van alle vervuilingsrisico’s in de Golf van Finland houdt verband met schaduwvlootschepen [5]. De urgentie blijkt ook uit recente incidenten: de VS enterde begin januari twee olietankers waaronder de Marinera [6], en Frankrijk pakte de kapitein van de onderschepte Grinch op [7].