Box 3 werd een politieke nachtmerrie door 25 jaar uitstel van noodzakelijke hervormingen
Den Haag, zondag, 18 januari 2026.
Een kwart eeuw na introductie is de vermogensbelasting compleet vastgelopen. De oorspronkelijk elegante belasting op fictief rendement groeide uit tot een juridisch en politiek drama. De overheid worstelt nu met miljardenclaims, terwijl nieuwe wetsvoorstellen meer problemen creëren dan oplossen. Spaarders ontwijken belasting door simpele trucs.
Miljardenclaims en belastingtrucs maken box 3 tot politieke hoofdpijn
De Hoge Raad oordeelde op 16 januari 2026 dat de Belastingdienst ondernemers jarenlang te veel boeterente in rekening heeft gebracht [1]. Dit kost de staat minimaal 1,3 miljard euro, maar de schade is waarschijnlijk hoger [1]. Tegelijkertijd kunnen spaarders en beleggers hun belasting simpel ontwijken door slimme timing. Staatssecretaris Eugène Heijnen (BBB) bevestigde op 14 januari 2026 dat spaarders hun spaarrekening kunnen opzeggen in december om rente vervroegd te innen [2]. Dit levert belastingvoordeel op tot het nieuwe systeem ingaat op 1 januari 2028 [2]. Verhuurders kunnen hetzelfde doen door huur vooruit te laten betalen [2]. De politiek wist van deze gaten maar greep niet in.
Nieuw wetsvoorstel lost niets op en creëert nieuwe problemen
De Tweede Kamer debatteert maandag 19 januari 2026 over de nieuwe box 3-wet [3]. Maar bijna niemand is blij met het voorstel [3]. Een ‘nee’ tegen de wet kost de staat 2,4 miljard euro per jaar [3]. De Vakcentrale voor Professionals (VCP) roept de Kamer op 16 januari 2026 op het voorstel in te trekken [4]. Het wetsvoorstel belast kleine beleggers die nu vrijgesteld zijn en raakt vooral middengroepen in hun voorzorg [4]. VCP-voorzitter Nic van Holstein: ‘Het raakt vooral middengroepen in hun voorzorg en zelfredzaamheid. Het voorliggende voorstel brengt nieuwe problemen’ [4]. Zelfs staatssecretaris Heijnen zei eerder dat deze wet ‘geen eindstation is’ [3].
Van innovatie naar molensteen door politiek falen
Box 3 startte in 2001 als elegant systeem met fictief rendement van ministers Gerrit Zalm (VVD) en staatssecretaris Willem Vermeend [5]. Een kwart eeuw later is de vermogensheffing volledig in het ongerede geraakt [5]. De politiek bleef te lang passief toen duidelijk werd dat het systeem niet functioneerde [5]. Nu worstelt de overheid met juridische claims en politieke chaos. Het probleem? De overheid kan niet meer terug zonder miljarden te verliezen. En vooruit gaan betekent nieuwe problemen creëren. Voor gewone spaarders betekent dit: bereid je voor op meer belasting of zoek naar slimme ontwijkingsroutes. De politieke molensteen wordt alleen maar zwaarder.