Voormalige Rijnstate-arts gebruikte eigen zaad en bleek drager erfelijke ziekte
Arnhem, dinsdag, 10 maart 2026.
Een gepensioneerde gynaecoloog van ziekenhuis Rijnstate bekende dat hij in de jaren zeventig en tachtig zijn eigen sperma gebruikte bij vruchtbaarheidsbehandelingen. Hij verwekte zo zeker zestien kinderen. Het schokkende verhaal wordt nog erger: de arts blijkt drager van een erfelijke aandoening. Zijn donorkinderen, nu dertigers en veertigers, kunnen ook drager zijn. Het ziekenhuis doet een oproep aan mogelijke donorkinderen voor DNA-onderzoek.
Arts bekende misbruik na decennia stilte
De gynaecoloog, nu dik in de tachtig, werkte van begin jaren zeventig tot halverwege de jaren tachtig bij het Elisabeth Gasthuis, dat later opging in Rijnstate [2]. Hij bekende eind 2024 dat hij ‘een aantal keer’ zijn eigen zaad gebruikte als een geplande donor niet kwam opdagen en een vrouw anders haar vruchtbare cyclus zou missen [2]. De wensouders wisten van niets. Er bestond geen formele donorregistratie en in dossiers werd uitsluitend ‘A.I.D’ (artificial insemination by donor) genoteerd [2]. Rijnstate-bestuurder Hans Schoo noemt het handelen ‘onacceptabel’: ‘Elk kind heeft het recht te weten van wie het afstamt. Ook moeten alle patiënten erop kunnen vertrouwen dat een arts doet wat is afgesproken’ [2].
Erfelijke ziekte vergroot drama voor families
Het schandaal wordt nog schokkender door de ontdekking dat de arts drager is van een erfelijke aandoening [1][2]. Zijn donorkinderen - nu dertigers en veertigers - kunnen ook drager zijn, evenals hun nakomelingen [2]. Welke aandoening het betreft, houdt het ziekenhuis geheim. De arts werkte kortgeleden mee aan DNA-onderzoek, waardoor nu wél vast te stellen is of donorkinderen die zich melden daadwerkelijk van hem zijn [2]. Het ziekenhuis roept mogelijke donorkinderen op om DNA af te staan aan expertisecentrum Fiom [1]. De kans is levensgroot dat er nog veel meer donorkinderen zijn dan de zestien die nu bekend zijn [2].
Landelijke trend van massadonoren baart zorgen
De zaak in Arnhem past in een zorgwekkend patroon. Vorig jaar maakte de beroepsvereniging van gynaecologen bekend dat vruchtbaarheidsklinieken met hun zaad veel meer nakomelingen hebben verwekt dan met donoren was afgesproken [1]. Uit landelijke cijfers blijkt dat de helft van de 85 ‘massadonoren’ tussen de 30 en 40 nakomelingen heeft [1]. Eén donor heeft zelfs tussen de 100 en 125 kinderen [1]. In de jaren zeventig en tachtig bestond er nog geen wetgeving over fertiliteitsbehandelingen, wel waren er richtlijnen die stelden dat een arts niet verder in de privésfeer mocht doordringen dan noodzakelijk [1]. Rijnstate erkent zich te weinig te hebben ingeleefd in de gevolgen voor donorkinderen en ouders: ‘Mensen hebben vaak het gevoel gehad dat hun vragen onbeantwoord bleven’ [1].