PVV kiezers vluchten naar JA21 en FVD terwijl Wilders grip op partij verliest

2026-01-22 politiek

Den Haag, donderdag, 22 januari 2026.
De PVV zakt dramatisch weg in peilingen van 26 naar slechts 17 zetels. Kiezers stappen massaal over naar JA21 en FVD uit pure frustratie. Ze zijn het zat om steeds op een partij te stemmen die buiten de macht blijft. FVD verdubbelt zelfs naar 14 zetels volgens sommige peilingen. Dit gebeurde nog vóór zeven Kamerleden deze week opstapten. De teleurgestelde achterban zoekt alternatieven die wél kunnen regeren. Terwijl D66, VVD en CDA stabiel blijven, verschuift rechts flink. De coalitieonderhandelingen krijgen hierdoor een andere dynamiek.

Kiezers vluchten naar alternatieven uit frustratie

De cijfers liegen er niet om. Peil.nl ziet de PVV kelderen naar 17 zetels, terwijl Ipsos I&O op 23 zetels uitkomt [1]. Dat is een forse daling ten opzichte van de 26 zetels van drie maanden geleden [1]. Volgens Ipsos I&O heeft dit weinig met ideologie te maken. De achterban is simpelweg gefrustreerd omdat ze telkens op een partij stemmen die buiten de macht blijft [1]. Deze teleurstelling speelt ook een rol bij de afsplitsing van zeven Kamerleden op 19 januari 2026 [1][2]. De weglekke stemmen stromen vooral naar JA21 en Forum voor Democratie. Peil.nl ziet FVD verdubbelen van zeven naar veertien zetels, terwijl JA21 stijgt van negen naar elf zetels [1]. Ipsos I&O meet kleinere verschuivingen: FVD wint één zetel, JA21 twee [1]. Overstappers kiezen JA21 omdat ze dat bestuurlijker en realistischer vinden [1]. FVD trekt PVV-kiezers aan die zich aangetrokken voelen tot het leiderschap van Lidewij de Vos [1].

Achterban blijft verdeeld over Wilders’ koers

Ondanks de exodus blijft de PVV-achterban grotendeels loyaal aan Geert Wilders. EenVandaag onderzoek onder ruim 1.000 PVV-kiezers toont aan dat 90% nog steeds vertrouwen heeft in Wilders als voorman [5]. Dat is een kleine daling van 93% begin januari 2026 [5]. Maar er broeit ook onvrede. Bijna de helft (43%) vindt dat Wilders de PVV een ledenpartij moet maken [5]. Driekwart (74%) wil dat Kamerleden meer ruimte krijgen om zich te profileren [5]. Een PVV-kiezer vat het samen: ‘Ik vind al heel lang dat de PVV leden moet toelaten. Als Wilders weggaat, moet een partij gewoon door kunnen gaan’ [5]. Hart van Nederland Panel bevestigt deze loyaliteit: 70% steunt Wilders’ harde oppositiekoers boven samenwerking met D66, VVD en CDA [8]. Slechts 19% steunt de koers van de afgesplitste Kamerleden die open staan voor samenwerking [8].

Gevolgen voor coalitie en oppositie

De verschuivingen aan rechterkant kunnen de politieke verhoudingen flink door elkaar schudden. De beoogde coalitiepartijen D66, VVD en CDA blijven relatief stabiel in de peilingen [1]. D66 noteert zelfs een kleine plus en blijft de grootste partij, terwijl VVD en CDA slechts marginale verliezen kennen [1]. Voor de coalitieonderhandelingen kan dit gunstig uitpakken. De zeven afgesplitste Kamerleden, nu de Groep Markuszower, staan in tegenstelling tot Wilders wél open voor gesprekken over steun [6]. Dit geeft de onderhandelaars meer opties, hoewel ze nog steeds 10 zetels tekortkomen voor een meerderheid [6]. De opstappende PVV’ers, onder leiding van Gidi Markuszower en met onder anderen René Claassen uit Landgraaf, willen ‘samen te werken met alle partijen die van Nederland houden’ [7]. Ze eisen concrete resultaten voor PVV-kiezers en democratisering van de partij [7]. De formatie moet op vrijdag 30 januari 2026 afgerond zijn [6], wat de druk op de onderhandelaars vergroot.

Bronnen

PVV peilingen politieke partijen