Nederlandse wetenschappers bewijzen dat komeet van Halley verkeerd is vernoemd
Nederland, donderdag, 22 januari 2026.
Een middeleeuwse Engelse monnik zag de komeet van Halley al in 989 en herkende hem 76 jaar later in 1066 als dezelfde komeet. Eilmer van Malmesbury ontdekte dus de periodiciteit van de beroemde komeet eeuwen vóór Edmund Halley. Nederlandse astronoom Simon Portegies Zwart en Britse historicus Michael Lewis onderzochten vijf jaar lang middeleeuwse manuscripten en pleiten nu voor een naamsverandering van de komeet.
Leidse astronoom ontdekt middeleeuwse doorbraak
Simon Portegies Zwart van de Universiteit Leiden en zijn Britse collega Michael Lewis van het British Museum spentten vijf jaar in stoffige archieven [1]. Ze zochten naar sporen van komeetobservaties in middeleeuwse manuscripten. Hun zoektocht leverde een verrassende ontdekking op: monnik Eilmer van Malmesbury beschreef in 1066 dat hij een komeet voor de tweede keer zag [1]. Hij had dezelfde komeet 77 jaar eerder als kind waargenomen en herkende het hemelse verschijnsel [1]. Eilmer waarschuwde meteen voor rampspoed - net zoals na zijn eerste waarneming waren er toen hongersnood, koningsdood en Viking-invasies geweest [1]. Deze Engelse monnik ontdekte dus al in de elfde eeuw wat Edmund Halley pas in de zeventiende eeuw zou beschrijven: de komeet keert elke 76 jaar terug [7].
Middeleeuws sterrenspektakel had enorme impact
Stel je de hemel van 1066 voor - geen straatlicht, geen lichtvervuiling, alleen de volle sterrenhemel elke nacht [1]. “Als er dan plotseling zo’n komeet voorbijkwam, had dat een enorme impact”, legt Portegies Zwart uit [1]. De komeet van Halley verscheen tijdens het korte koningschap van Harold Godwinson, van 6 januari tot 14 oktober 1066 [7]. Chinese astronomen zagen de komeet al in april, maar in Bretagne en Groot-Brittannië werd hij pas op 24 april zichtbaar [7]. Het hemelse spektakel was zo indrukwekkend dat het een plaats kreeg op het beroemde Tapijt van Bayeux [1][7]. Geen wonder - de komeet was meer dan twee maanden lang te zien [7].
Naamsverandering lijkt onwaarschijnlijk ondanks bewijs
De onderzoekers pleiten voor een andere naam voor de komeet van Halley, nu bewezen is dat een middeleeuwse monnik de periodiciteit al eeuwen eerder ontdekte [7]. Maar Portegies Zwart geeft eerlijk toe: “Die naam Halley is zo ingeburgerd, dat je hem nauwelijks kan veranderen” [1]. Edmund Halley blijft belangrijk - hij voorspelde als eerste de terugkeer van de komeet en deed nog veel meer voor de sterrenkunde [1]. Hun bevindingen staan in het boek ‘Dorestad and Everything After’, dat de samenwerking tussen een Nederlandse astronoom en Britse historicus beschrijft [7]. De komeet passeerde voor het laatst in 1986 [1] - de volgende keer dat Nederlanders hem kunnen bewonderen is in 2061 [GPT].