RIVM ontdekt hoe PFAS via regenwormen Nederland's voedselketen infiltreert
Nederland, dinsdag, 17 maart 2026.
Onderzoek toont aan dat PFAS-vervuiling veel dieper gaat dan gedacht. Regenwormen blijken de hoofdschuldige: ze nemen giftige stoffen op uit vervuilde grond en geven deze door aan kippen via de voedselketen. Drie besmette eieren bevatten evenveel PFAS als je normaal in een heel jaar binnenkrijgt via kraanwater en voedsel. Het probleem raakt niet alleen hobbykippen, maar het complete bodemleven door heel Nederland.
Burgerwetenschappers leggen landelijke vervuiling bloot
Wat begon als een simpele vraag van ICT-ondernemer Dreas van Donselaar uit Utrecht over de veiligheid van zijn eigen kippeneieren, groeide uit tot het grootste burgeronderzoek naar PFAS-vervuiling in Nederland [1]. Op 10 maart 2026 presenteerde het RIVM onderzoek dat bevestigt wat Van Donselaar al ontdekte: regenwormen fungeren als levende PFAS-magneten [2][3]. Zijn platform pfasinkaart.nl verzamelde meer dan 800 metingen van hobbyboeren door heel Nederland [1]. De uitkomst was schokkend: in tweederde van alle geteste eieren zat meer PFAS dan volgens Europese richtlijnen gezond is [2]. “Het bodemleven in heel Nederland bevat te veel PFAS”, concludeert Van Donselaar [2]. Het RIVM kan nu het directe verband leggen tussen worm en ei doordat dezelfde typen PFAS werden aangetroffen in beide [2].
Van regenworm tot ontbijttafel: hoe giftige stoffen doorstromen
De vervuiling werkt als een dodelijke ketting. PFAS hoopt zich eerst op in regenwormen die hun hele leven in vervuilde grond doorbrengen [3]. Kippen die deze wormen eten, slaan de stoffen op in hun eieren [1][2]. Het resultaat is alarmerend: drie besmette eieren bevatten evenveel PFAS als je normaal in een heel jaar binnenkrijgt via kraanwater en voedsel [4]. “Meestal denken we als RIVM: laten we geen paniek zaaien. Maar er zit echt heel veel PFAS in die eieren”, waarschuwt RIVM-onderzoeker Joke Herremans [4]. Sinds april 2025 adviseert het RIVM daarom om eieren van eigen kippen te laten staan [4]. Een enkele hobbyei per week bevat ongeveer driekwart van de wekelijks toelaatbare PFAS-inname [3]. Supermarkteieren zijn veiliger omdat commerciële kippen minder buiten komen en de NVWA steekproeven uitvoert [3][4].
Hele ecosysteem onder druk: van kust tot Chemours-spoor
Van Donselaars data tonen patronen die verder gaan dan alleen kippen. “Je ziet in de ei-data gewoon het spoor van Chemours terug. En zelfs de kustlijn”, ontdekte hij [1]. De PFAS-vervuiling trekt als een onzichtbare sluipschutter door het hele ecosysteem [1]. “PFAS zitten in het hele bodemleven. En dat is het slechtste nieuws dat je kunt hebben, want dat bodemleven staat aan de basis van de voedselketen”, legt Van Donselaar uit [1]. In België werden recent de hoogste PFAS-niveaus ooit gemeten in eieren van zangvogels zoals koolmezen [5]. Het probleem stopt niet bij vogels: alle bodemorganismen slaan PFAS op [1]. Voor kippenhouders die hun dieren een natuurlijk leven willen geven, is dit een bitter dilemma. Hoe meer scharrelmogelijkheden kippen krijgen, hoe hoger de PFAS-concentraties in hun eieren worden [1]. “Het stoppen van de PFAS-uitstoot lijkt me de meest logische eerste stap”, concludeert Van Donselaar [1].