Studenten verliezen 0,8 punt door vroege tentamens volgens Gronings onderzoek
Nederland, zondag, 29 maart 2026.
Rijksuniversiteit Groningen onderzocht 400.000 tentamencijfers en ontdekte dat studenten onder de 21 slechter presteren bij vroege tentamens. Hun slagingskans daalt met 1,1 tot 2,7 procentpunt. Chronobioloog Roelof Hut noemt vroeg tentamineren ‘vragen om mist in het hoofd’ omdat het niet past bij de biologische klok van jonge volwassenen. Universiteiten vinden het onderzoek interessant maar logistiek lastig - de UvA heeft 35.000 toetsafnames op zes locaties. Studenten ervaren de vroege tentamenweek als crisis door slaaptekort en ochtend-OV-stress. Het systeem benadelt vooral studenten die ver van campus wonen of onrustige thuissituaties hebben.
Biologische klok werkt tegen studenten
Het probleem zit in de ontwikkeling van jonge volwassenen. Hoogleraar en chronobioloog Roelof Hut van de RUG legt uit: “En die groei is zo goed als beëindigd tussen de 18 en 25 jaar, waardoor het chronotype van de gemiddelde student dus op het laatst van de dag zit” [1]. Simpel gezegd: jongeren zijn van nature nachtmensen. Een wiskundetentamen om 07:30 door een 19-jarige laten maken is “vragen om mist in het hoofd” [1][2]. Op de Vrije Universiteit Amsterdam voelden studenten zich donderdagmorgen 26 maart 2026 dan ook “minder scherp” tijdens hun tentamens [1]. Communicatiestudent Troy Lamas vat het samen: “Echt crisis” [1].
Universiteiten worstelen met logistiek
Onderwijsinstellingen begrijpen het probleem, maar praktische uitvoering blijkt lastig. De Universiteit van Amsterdam heeft bijvoorbeeld 35.000 toetsafnames op zes locaties [1]. Coen Versteeg, 21-jarige communicatiestudent, snapt de uitdaging: “Er zijn natuurlijk veel ruimtes, logistiek en docenten nodig” [1]. Tilburg University wil de uitkomsten “nader bestuderen” om te “bekijken wat mogelijk is” [1]. Het systeem raakt vooral studenten die ver van campus wonen of met de overvolle trein van 06:45 moeten reizen [2]. Commentatoren stellen voor studenten keuze te geven tussen ochtend- of middagslots [2]. Want zoals één expert opmerkt: dit systeem test niet alleen kennis, maar “vooral wie om 06:30 kan booten zonder crash” [2].
Meer dan alleen biologie
Het verschil van 0,8 punt is volgens experts meer dan alleen biologie [2]. Het systeem beloont impliciet studenten die dicht bij campus wonen en een rustige thuissituatie hebben [2]. Studenten met ochtend-OV-stress of die een kind naar de opvang moeten brengen, krijgen extra handicap [2]. “Die 0,8 punt is niet alleen ‘biologie’, het is ook een meetfout die we vervolgens als meritocratie verkopen,” stelt een commentator [2]. Universiteiten creëren zo onbedoeld een “meetopstelling die een groep systematisch benadeelt” [2]. Student Suze ter Welle (24) houdt vast aan het huidige systeem: “Je moet altijd kunnen presteren” [1]. Maar Hut waarschuwt dat vroeg tentamineren niet alleen resultaten verslechtert - de zomertijd maakt het nog erger door extra slaaptekort [1].