IJsland brengt EU-referendum naar voren vanwege Trump's dreigementen met Groenland

2026-02-25 buitenland

Reykjavik, woensdag, 25 februari 2026.
Premier Frostadóttir kondigt aan dat IJsland al deze zomer kan stemmen over EU-lidmaatschap, een jaar eerder dan gepland. Trump’s herhaalde dreigementen om Groenland te annexeren maken de kwestie urgenter voor het eiland van 400.000 inwoners.

Versneld referendum door geopolitieke druk

IJsland plant een referendum over EU-lidmaatschap mogelijk al in augustus 2026, maanden eerder dan de oorspronkelijk beloofde datum van 2027 [1][3]. Premier Kristrún Frostadóttir kondigde woensdag tijdens een bezoek aan Polen aan dat het referendum “in de komende maanden” zal plaatsvinden [2][4]. Het IJslandse parlement zal naar verwachting binnen enkele weken de exacte datum bekendmaken [3]. De versnelling komt door toegenomen geopolitieke spanningen, waaronder herhaalde dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump om Groenland te annexeren [1][7]. Deze dreigementen maken de vraag over EU-lidmaatschap urgenter voor IJsland, dat strategisch gelegen is tussen Groenland en de Verenigde Staten [1][7].

Van EU-afwijzing naar hernieuwde interesse

IJsland heeft een bewogen geschiedenis met de Europese Unie. Het land diende in 2009 een aanvraag in voor EU-lidmaatschap, maar een centrumrechtse regering schoortte de onderhandelingen in 2013 op na vier jaar gesprekken [4][5][8]. In maart 2015 trok Reykjavik het verzoek volledig in [3][5]. De huidige centrumlinks regering van de Sociale Democratische Alliantie, die in 2024 aan de macht kwam, beloofde tijdens de campagne een referendum te houden [1][4]. Stijgende kosten van levensonderhoud en de oorlog in Oekraïne hebben de IJslandse interesse in EU-lidmaatschap opnieuw aangewakkerd [1][5][8]. Opiniepeilingen uit 2025 toonden slanke meerderheden voor EU-lidmaatschap: Prósent mat 45% steun tegen 35% oppositie, Gallup 44% tegen 36% [2].

Poolse steun en praktische uitdagingen

De Poolse premier Donald Tusk toonde zich tijdens de persconferentie in Warschau “meer dan blij” met een eventueel IJslands EU-lidmaatschap [2][6]. Tusk, voormalig president van de Europese Raad, zei bereid te zijn samen te werken met Frostadóttir omdat het “in ons gemeenschappelijk belang” is [2]. Hij suggereerde dat de EU mogelijk “flexibeler” moet worden om IJsland te accommoderen [2][6]. IJsland is al sterk geïntegreerd in Europese structuren via de Europese Economische Ruimte, het Schengen-gebied en als NAVO-lid [1][4][5]. De grootste uitdaging voor toetreding blijft de visserijpolitiek, een gevoelig onderwerp voor het eiland van bijna 400.000 inwoners [1][4][5]. Als de onderhandelingen hervatten, kunnen ze relatief snel verlopen - mogelijk binnen een jaar - vanwege IJslands bestaande Europese integratie [4].

Bronnen

EU-referendum IJsland