Leraren vmbo en praktijkonderwijs breken onder werkdruk door verkeerde schooladviezen
Nederland, donderdag, 5 februari 2026.
Vmbo- en praktijkscholen luiden de noodklok. Leraren worstelen met extreme werkdruk door twee grote problemen: nieuwkomers met havo/vwo-niveau die door taalproblemen op vmbo belanden, en leerlingen die door ‘kansrijk adviseren’ te hoge schooladviezen krijgen en later afstromen. Deze mismatch zorgt voor frustratie, ziekteverzuim van 6,4 procent en dreigt het onderwijs in crisis te storten. Scholen pleiten voor herziening van het adviesbeleid en meer geld voor begeleiding van nieuwkomers met oorlogstrauma’s.
Twee groepen leerlingen maken leraren kapot
De problemen komen van twee kanten. Nieuwkomers stromen door vanuit internationale schakelklassen naar regulier onderwijs, maar hebben vaak een havo- of vwo-niveau [1][2]. Ze belanden toch op vmbo omdat ze de Nederlandse taal nog niet beheersen [1]. In het afgelopen jaar ging ruim de helft van deze nieuwkomers naar vmbo of praktijkonderwijs [1][2]. Deze jongeren hebben extra begeleiding nodig, vooral als ze oorlogstrauma’s meebrengen uit landen als Oekraïne en Syrië [2]. De tweede groep bestaat uit leerlingen met te hoge schooladviezen [1][3]. Basisscholen zijn sinds de coronacrisis verplicht om ‘kansrijk’ te adviseren en schooladviezen vaker naar boven bij te stellen [1][2]. Deze leerlingen beginnen op havo of vwo, maar stromen later af naar vmbo [1][3]. Nicole Teeuwen van de Sectorraad Praktijkonderwijs legt uit: ‘Die leerlingen komen vaak halverwege het schooljaar de klas binnen met een flinke deuk in hun zelfvertrouwen. Onze leraren hebben hun handen eraan vol om de spirit er weer een beetje in te krijgen’ [2].
Ziekteverzuim stijgt, evaluatie komt te laat
De gevolgen zijn zichtbaar in de cijfers. Het ziekteverzuim ligt sinds 2024 op 6,4 procent, ruim boven het landelijk gemiddelde [2]. Leraren hebben het gevoel dat ze tekortschieten omdat de problemen alleen maar groter worden [1][3]. Arjen Daelmans van Stichting Platforms vmbo waarschuwt: ‘We waarschuwen hier al voor sinds de invoering van de doorstroomtoets en het kansrijk adviseren’ [2]. De doorstroomtoets en kansrijk adviseren worden pas in 2028 geëvalueerd, maar volgens Daelmans en Teeuwen is dat te laat [2]. Praktijkscholen en vmbo’s vragen nu om extra geld en kennis voor begeleiding van nieuwkomers met taalachterstand en oorlogstrauma [1][2]. Ze pleiten ook voor het schrappen van het verplichte kansrijke advies ten gunste van een ‘passend advies’ [2].