Nederlandse politie vergelijkt datagebruik met geweldsmiddelen op Europese Dag van de Privacy

2026-01-28 binnenland

Nederland, woensdag, 28 januari 2026.
Op 28 januari 2026 gebruikt de Nederlandse politie de Europese Dag van de Privacy om de balans tussen criminaliteitsbestrijding en privacybescherming te bespreken. Hamit Karakus, portefeuillehouder Privacy en Ethiek, vergelijkt het gebruik van data met geweldsmiddelen: beide vereisen een strikt toetsingskader. Vincent Böhre van Privacy First waarschuwt dat uitzonderingen niet de regel mogen worden. Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek dat de politie sinds 2018 in strijd met de wet handelt door persoonlijke gegevens van miljoenen Nederlanders niet te vernietigen. De discussie komt op een moment dat het aantal datalekken wereldwijd met 22% is gestegen naar 443 per dag, en AVG-boetes sinds 2018 al 7,1 miljard dollar hebben bereikt.

Politie worstelt met datadilemma terwijl wetsovertredingen aan het licht komen

De Nederlandse politie staat voor een ingewikkelde puzzel. Enerzijds wil ze criminelen pakken en ernstige incidenten voorkomen [1]. Anderzijds moet ze de privacy van gewone burgers beschermen [1]. Hamit Karakus vergelijkt datagebruik met geweldsmiddelen: “Hoe en wanneer we die middelen inzetten, bepalen we aan de hand van een toetsingskader” [1]. Maar de realiteit is minder rooskleurig. Sinds 2018 handelt de politie in strijd met de Wet politiegegevens door persoonlijke gegevens van burgers, inclusief details over huisdieren, nooit te vernietigen [8]. De korpsleiding besloot destijds gegevens te bewaren uit angst dat dit onderzoek naar cold cases zou belemmeren, een besluit dat toenmalig minister Grapperhaus goedkeurde [8].

Privacy-experts waarschuwen voor groeiende surveillance

Vincent Böhre van Privacy First slaat alarm. “Maar wel met de best mogelijke privacy-waarborgen. En volgens mij zit precies daar de uitdaging. Dat we de balans vinden tussen bescherming en werkbaarheid en tussen vertrouwen en vooruitgang” [1]. Hij waarschuwt dat uitzonderingen niet de regel mogen worden [1]. Privacy-experts vrezen voor massasurveillance nu gegevens van miljoenen Nederlanders eindeloos bewaard worden [8]. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft inmiddels om opheldering gevraagd [8]. Ondertussen bereidt de politie een wetswijziging voor die de bewaartermijn zou verlengen van 10 naar 75 jaar [8]. Voor gewone burgers betekent dit dat hun gegevens decennialang opgeslagen blijven, zelfs na een simpele verkeerscontrole.

Wereldwijde trend van meer datalekken en hogere boetes

De timing van deze discussie is niet toevallig. Het aantal datalekken wereldwijd steeg van 363 naar 443 per dag, een toename van 22.039 procent [5]. Sinds de invoering van de AVG in 2018 zijn er al voor 7,1 miljard dollar aan boetes opgelegd [5]. De hoogste individuele boete van 2025 bedroeg 530 miljoen euro voor een sociale mediagigant in Ierland [5]. Burgers kunnen nu ook compensatie eisen voor ‘niet-materiële schade’ na een datalek, waardoor de financiële impact van cyberincidenten verder toeneemt [5]. Voor Nederlandse organisaties betekent dit dat dataveiligheid geen vrijblijvende kwestie meer is. Een datalek kan je organisatie miljoenen kosten en je reputatie jarenlang beschadigen.

Bronnen

privacy gegevensbescherming