Europa keurt deportatiecentra buiten EU-grenzen goed ondanks waarschuwingen voor 'zwarte gaten'

2026-03-26 buitenland

Brussel, donderdag, 26 maart 2026.
Het Europees Parlement stemde donderdag met 389 tegen 206 stemmen voor controversiële ‘terugkeerhubs’ buiten de EU waar afgewezen asielzoekers tot twee jaar kunnen worden vastgehouden. De stemming werd mogelijk gemaakt door samenwerking tussen centrumrechtse partijen en extreemrechts, wat mensenrechtenorganisaties een ‘historische terugslag’ noemen. Critici waarschuwen dat deze centra buiten EU-rechtsmacht vallen en ‘mensenrechtelijke zwarte gaten’ creëren. Griekenland, Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Denemarken onderhandelen al met Afrikaanse landen over locaties. Slechts 20% van uitgeprocedeerde asielzoekers keert nu daadwerkelijk terug.

Nederlandse samenwerking met extreemrechts zorgt voor doorbraak

De stemming kwam er doordat de centrumrechtse Europese Volkspartij (EVP) samenwerkte met extreemrechtse fracties zoals Alternative für Deutschland en de Zweedse Democraten [1][2]. Nederlandse EVP-parlementariërs steunden het voorstel, ondanks protesten van mensenrechtenorganisaties [3]. Charlie Weimers van de Zweedse Democraten juichte: ‘Het tijdperk van deportaties is begonnen’ [4]. Voor Nederlandse asielzoekers betekent dit concreet dat afwijzing van hun aanvraag nu kan leiden tot opsluiting in een centrum buiten Europa, ver weg van Nederlandse rechtsbescherming [5]. De wet staat detentie tot 24 maanden toe, ook voor gezinnen met kinderen [6].

Praktische gevolgen voor Nederland en waarschuwingen

Nederland onderhandelt samen met Duitsland, Oostenrijk, Griekenland en Denemarken al over locaties in Afrika voor deze ‘terugkeerhubs’ [7][8]. Critici wijzen op de mislukte voorbeelden: het Verenigd Koninkrijk schrapte zijn Rwanda-plan vanwege juridische problemen, en Italië’s centra in Albanië kwamen niet van de grond [9]. Meer dan 1.100 zorgprofessionals waarschuwden dat zij ‘instrumenten van immigratiehandhaving’ kunnen worden [1]. Marta Welander van het International Rescue Committee zegt dat deze centra ‘buiten EU-grondgebied liggen waar beleidsmakers niet kunnen garanderen dat mensenrechten worden geëerbiedigd’ [10].

Wat gebeurt er nu met de wet

De wet gaat nu naar onderhandelingen tussen het Parlement en EU-lidstaten om de definitieve tekst vast te stellen [11]. François-Xavier Bellamy van de EVP belooft: ‘Wie illegaal naar Europa komt, kan er zeker van zijn dat hij hier niet blijft’ [12]. De nieuwe regels voorzien ook in permanente inreisverboden voor mensen die als veiligheidsrisico worden gezien [3]. Voor Nederlandse inwoners betekent dit een fundamentele verschuiving: asielzoekers die hun aanvraag zien afgewezen, verdwijnen mogelijk naar centra waar Nederlandse autoriteiten geen toezicht kunnen houden [13]. Tegenstanders noemen het ‘de doodklok van wat overbleef van de cordon sanitaire’ tegen extreemrechts [14].

Bronnen

asielbeleid terugkeerhubs