Jij dacht Pokémon te vangen, maar trainde stiekem militaire drones
Amsterdam, zondag, 7 juni 2026.
Bijna 30 miljard scans van nietsvermoedende Pokémon Go-spelers landen in militaire drones. Jouw buurt, vastgelegd voor een oorlog.
Van Amsterdam tot de frontlinie
Nederland, 7 juni 2026. Terwijl jij in 2016 door je buurt liep om een Pikachu te vangen, maakte je ook iets anders: een gedetailleerde 3D-scan van je omgeving. Straat voor straat, steeg voor steeg. Die scans — bijna 30 miljard in totaal, verzameld van honderden miljoenen spelers wereldwijd — zijn nu in handen van Niantic Spatial, een Amerikaans bedrijf dat is voortgekomen uit de oorspronkelijke ontwikkelaar van Pokémon Go [1][2][3]. Het bedrijf gebruikte al die beelden om een navigatiesysteem te trainen dat werkt zónder GPS-signaal. Handig als GPS uitvalt. Nog handiger, zo blijkt, voor militaire drones en robots [2][3]. De 34-jarige Nederlandse speler Floris De Hingh speelt het spel al sinds de lancering in 2016 en scande in die jaren ook de binnenkant van zijn eigen appartement. Zijn reactie aan Trouw was kort maar krachtig: “Eerst denk je dat je een spel speelt, en dan blijkt je data ineens gebruikt te kunnen worden in een oorlog” [1][3].
Eind 2025: militair contract, geen toestemming gevraagd
Het werd serieus in de tweede helft van 2025. Niantic Spatial sloot toen een samenwerking met Vantor, een Amerikaans softwarebedrijf gespecialiseerd in ruimtelijke intelligentie voor defensietoepassingen [1][2][3]. Vantor zet het navigatiesysteem in voor militaire drones en robots die moeten kunnen navigeren wanneer GPS-signalen ontbreken of worden gestoord [2][3]. Een woordvoerder van Niantic Spatial bevestigde dat Pokémon Go-scans al eerder waren ingezet om een vroege versie van het model te trainen, voor een samenwerking met bezorgrobotbedrijf Coco Robotics [1]. In maart 2026 werd ook díé samenwerking officieel aangekondigd [1][3]. Dat spelerdata langs die weg bij defensiebedrijven terechtkwam, wist niemand. Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en technologie aan de TU Delft, is helder: “De mensen die dachten dat ze een spel speelden, zijn duidelijk misleid” [1][3]. Hij voegt eraan toe dat het patroon breder is dan Niantic alleen: “Het wordt steeds duidelijker dat bedrijven onze data niet per se gebruiken om ons leven echt beter te maken. Het gaat om geld. Als ze een dataset of AI-model voor een goede prijs kunnen verkopen, doen ze dat” [1][3].
Wat nu? Stop met scannen — of stop met spelen
Niantic Spatial laat weten “committed” te zijn aan verantwoord gebruik van zijn producten, “met respect voor mensenrechten en ethische principes” [1][3]. Veel spelers zullen daar weinig aan hebben. Van den Hoven waarschuwt bovendien voor een bredere afhankelijkheid: “Als Elon Musk bijvoorbeeld zijn Starlink-satellieten uitzet, weet iedereen de weg niet meer. Europa moet een functioneel equivalent van dit VPS-systeem ontwikkelen” [1]. De Britse spelontwerper Adrian Hon heeft een praktischer advies: “Speel andere spellen, bij voorkeur kleinere, want die verkopen minder snel data” [1][3]. Niantic Spatial heeft overigens plannen om nóg meer binnenhuisscans te verzamelen van gebruikers [3]. Of dat nog veel deelnemers oplevert na dit nieuws, is [alert! ‘geen concrete cijfers beschikbaar over gebruikersreactie na berichtgeving’] de vraag. De zaak roept fundamentele vragen op over privacy en databescherming in Nederland [GPT]. Want jouw buurt, jouw gang, jouw huiskamer — het staat ergens op een server. En misschien in een drone.