Nederlandse defensieminister hint op F-35 'jailbreak' om onafhankelijk te worden van Amerika
Den Haag, zondag, 15 februari 2026.
Staatssecretaris Tuinman vergelijkt het kraken van F-35 software met het jailbreaken van een iPhone en suggereert dat Europa zelf updates kan uitvoeren zonder Amerikaanse toestemming.
Demissionair staatssecretaris doet opvallende uitspraken over F-35 software
Den Haag - Demissionair staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman heeft vrijdag 14 februari opzienbarende uitspraken gedaan over de mogelijkheid om Nederlandse F-35 gevechtsvliegtuigen los te koppelen van Amerikaanse controle [1][3]. In de BNR-podcast ‘Boekestijn & De Wijk’ vergeleek Tuinman het proces met het jailbreaken van een iPhone: ‘Ik ga je iets vertellen wat ik eigenlijk nooit zou moeten zeggen, maar ik doe het toch. Ja, uiteindelijk heb je nog een andere optie. Je kunt ook de software van de F-35 kraken. Net zoals bij een iPhone’ [3]. De uitspraken komen op een moment dat de spanningen tussen Europa en de Trump-administratie toenemen en vragen rijzen over de operationele autonomie van Europese defensiesystemen [1][3].
Nederlandse F-35s volledig afhankelijk van Amerikaanse software-updates
De F-35 Lightning II, die sinds september 2024 het enige gevechtsvliegtuig van Nederland is na de pensionering van de F-16s, draait op meer dan 8 miljoen regels code [1]. Het problème zit hem in de software-updates: die kunnen alleen worden uitgevoerd in een Amerikaanse laboratorium op Eglin Air Force Base in Florida [1]. Nederland heeft als Level 2-partner van het F-35-programma geen directe toegang tot de broncode, in tegenstelling tot Groot-Brittannië en Israël die wel wijzigingen mogen aanbrengen [1]. ‘Het echte punt is niet of het kan, maar wie de knoppen van de software in handen heeft,’ legt defensie-expert uit [8]. Het F-35-programma kost over de gehele levensduur meer dan 1,7 biljoen dollar [3].
Europa zoekt samenwerking voor onafhankelijke defensie-oplossingen
Tuinman kondigde aan dat Nederland de komende anderhalf tot twee jaar nauw gaat samenwerken met Noorwegen en binnenkort ook Polen om een Europese oplossing te ontwikkelen [3]. Het doel: minder afhankelijkheid van Amerikaanse software en meer operationele vrijheid. ‘Als de Amerikanen software-updates blokkeren, gaan we de code kraken en onze eigen updates doen om het vliegtuig volledig Europees te maken,’ aldus Tuinman, die er direct aan toevoegde: ‘Ik mag hier eigenlijk niet meer over zeggen’ [7]. De uitspraken zullen waarschijnlijk aandacht trekken in Washington en andere bondgenootschappelijke hoofdsteden [3]. Nederland streeft ernaar om eind 2028 volledig uitgerust te zijn tegen de Russische dreiging, inclusief extra F-35s, Tomahawk-kruisraketten en artilleriesystemen [3].