Nederlandse burgers willen klimaatvriendelijker leven maar overheid werkt dit tegen
Nederland, donderdag, 19 februari 2026.
Wetenschappelijke Klimaatraad ontdekt dat Nederlanders massaal bereid zijn minder vlees te eten en vliegen te vermijden. Het probleem? De overheid stuurt volledig verkeerde signalen uit. Terwijl burgers duurzame keuzes willen maken, bombardeert de regering hen met vliegreclames en goedkoop vlees. Gedragsverandering kan 17 megaton CO2 besparen per jaar - een tiende van onze totale uitstoot. Maar beleidsmakers onderschatten systematisch het draagvlak voor klimaatmaatregelen. De conclusie is pijnlijk: we laten enorme kansen liggen omdat ambtenaren denken dat mensen alleen op hun portemonnee letten. Fout.
Overheid zendt tegenstrijdige signalen uit
De Wetenschappelijke Klimaatraad presenteerde gisteren hun rapport ‘Aan de slag met gedrag!’ met een pijnlijke conclusie [1]. Terwijl driekwart van de Nederlanders zich zorgen maakt over het klimaat [2], saboteert de overheid hun duurzame intenties. Schiphol mag groeien, vliegveld Lelystad gaat open, en commerciële partijen bombarderen burgers met reclames voor fossiele energie en vliegreizen [1][3]. ‘Aan de ene kant moeten mensen duurzamer leven, aan de andere kant maakt de overheid het tegenovergestelde goedkoop en normaal. Dat werkt niet’, stelt Linda Steg, hoogleraar omgevingspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen [4]. De overheid geeft meer dan 80 procent van de Europese landbouwsubsidies aan de veeteelt, waardoor vlees kunstmatig goedkoop blijft [1]. Ondertussen blijft de vleesconsumptie al 20 jaar stabiel tussen de 38 en 40 kilogram per Nederlander per jaar [2].
Enorme kansen liggen op straat
De potentie is gigantisch. Gedragsverandering kan tot 17 megaton CO2-uitstoot per jaar schelen - ongeveer 10 procent van de totale Nederlandse uitstoot [2][5]. Om het klimaatdoel van 2030 te halen, moet Nederland nog ongeveer 44 megaton aan uitstootvermindering realiseren [5]. Tweederde van onze broeikasgasuitstoot hangt samen met consumptie [4]. De grootste winst valt te behalen door duurzame energie, minder fossiel autorijden en vliegen, en plantaardiger eten [2]. Sinds 1990 zijn vliegvakanties verdrievoudigd [2]. Bijna 60 procent van de uitstoot van onze voeding wordt veroorzaakt door dierlijke producten [1]. Particuliere tuinen in Nederland zijn samen even groot als tien keer park De Hoge Veluwe - een enorm klimaatpotentieel [5].
Beleidsmakers zitten er compleet naast
‘De overheid onderschat hoeveel zorgen mensen zich maken over klimaatverandering, en ook wordt onderschat hoe groot het draagvlak voor maatregelen is’, waarschuwt Steg [1]. Beleidsmakers denken ten onrechte dat burgers alleen door financieel eigenbelang worden gedreven [7]. In werkelijkheid maken mensen regelmatig duurzame keuzes, zelfs als die meer kosten [1]. Het signaleert een tekort aan kennis van gedragsonderzoek op ministeries [1]. Veel burgers zijn ontevreden omdat ze vinden dat de regering te veel naar machtige partijen luistert en gewone burgers vergeet [1]. 42 procent vindt dat klimaatmaatregelen worden opgedrongen [2]. De oplossing? Maak duurzaam gedrag gemakkelijk, betaalbaar en aantrekkelijk. Zorg voor meer fietspaden, vegetarische kookcursussen, subsidies op groene tuinen, minder vliegreclames en hogere parkeertarieven [2]. De overheid kan beginnen met het stimuleren van fietsen, lopen, plantaardiger eten en het vergroenen van tuinen [5].