Gelderland gooit het roer om en doorbreekt eindelijk het stikstofslot
Arnhem, zaterdag, 18 april 2026.
Gedeputeerde Ans Mol zet alles op alles om van het beruchte stikstofslot af te komen. Met het nieuwe strokenbeleid en vergunningen voor innovaties zoals de Lely Sphere wil Gelderland eindelijk weer vergunningen verlenen. De provincie trekt bijna de hele organisatie leeg voor deze operatie - vijftig tot zestig mensen werken er voltijds aan. Het doel is helder: stikstofuitstoot omlaag zonder sectoren weg te jagen. Want zoals Mol stelt: langer wachten riskeert massale intrekking van bestaande vergunningen, zoals we in Noord-Brabant al zien gebeuren.
Innovatie als uitweg uit de crisis
De vergunning voor de Lely Sphere is inmiddels onherroepelijk geworden [1]. Dit innovatieve systeem kreeg vooraf een toetsing van Wageningen University & Research en de provincie stelde samen met het ministerie van Landbouw een model passende beoordeling op waar alle provincies gebruik van kunnen maken [1]. Mol ziet dit als een landelijke doorbraak: ‘Het biedt direct perspectief voor ondernemers die willen investeren in innovatie’ [1]. De provincie test ook doelsturing bij twee Gelderse varkenshouders en wacht nu op de rechterlijke uitspraak [1]. Als dit standhoudt bij de rechter, betekent het een doorbraak voor heel Nederland [1].
Massale operatie tegen de klok
De omvang van deze stikstofoperatie is enorm. Het basisteam bestaat uit ongeveer vijftien voltijds medewerkers, maar als je alle disciplines meetelt - vergunningverlening, bronmaatregelen en handhaving - praten we over vijftig tot zestig mensen [1]. ‘Je kunt in Gelderland geen stap zetten zonder met stikstof te maken te krijgen’, aldus Mol [1]. De druk is hoog omdat zonder deze maatregelen alle natuurvergunningen in Gelderland ‘vogelvrij’ zijn [1]. In Noord-Brabant zien we al dat rechters vergunningen laten intrekken omdat de natuur er slecht voorstaat [1]. De gasreductie van 35 procent voor de industrie moet dat voorkomen [1].
Van conflict naar samenwerking
Het verschil met milieuorganisatie MOB blijft groot. Waar MOB pleit voor grootschalig intrekken van vergunningen en inkrimpen van de veestapel, zet Gelderland in op innovatie [1]. ‘Voor MOB gaat het waarschijnlijk nooit ver genoeg. Het grote verschil zit in het tempo’, legt Mol uit [1]. Als een bedrijf op de verkeerde plek staat en aanpassing niet mogelijk is, helpt de provincie zoeken naar een betere locatie in plaats van simpelweg te zeggen: stop ermee [1]. De omgevingsverordening heeft ter inzage gelegen en gaat nu naar Provinciale Staten voor definitieve vaststelling [1]. Dan staat het beleid juridisch vast en kan Gelderland weer volop vergunningen verlenen.