Nederlandse consumenten kijken somberder naar de toekomst dan tijdens de coronacrisis
Nederland, dinsdag, 19 mei 2026.
Het consumentenvertrouwen zakte in april naar -44 punten, het laagste niveau sinds december 2022. Deze dramatische val van 14 punten in één maand is de op één na grootste daling ooit gemeten. Zes op de tien huishoudens plant bezuinigingen door stijgende energie- en brandstofprijzen. Vakanties en restaurantbezoeken worden als eerste geschrapt. De oorlog tussen Iran en Israël drijft de inflatie naar 3 procent, terwijl economen waarschuwen voor stagflatie eind 2026.
Energie-oorlog raakt Nederlandse portemonnee hard
De oorlog tussen Iran en Israël die in maart begon, drijft de benzineprijzen met 40 cent omhoog en diesel met 52 cent [3]. ING onderzoek onder tienduizenden klanten toont aan dat 60 procent van de Nederlandse huishoudens van plan is minder geld uit te geven door de stijgende energie- en brandstofprijzen [2]. Meer dan 80 procent verwacht dat deze hoge prijzen nog minstens drie maanden aanhouden [2]. Een op de drie huishoudens verwacht zelfs serieuze financiële problemen [2]. De inflatie klom van 2,4 procent in februari naar 2,7 procent in maart 2026, met een snelle CBS-raming van bijna 3 procent voor april [3][4].
Luxe-uitgaven verdwijnen als eerste van de boodschappenlijst
Nederlanders grijpen eerst naar de schaar bij vakanties en restaurantbezoeken, blijkt uit het ING-onderzoek gepubliceerd op 17 mei [2]. Deze strategie herkennen economen uit de energiecrisis van 2022: consumenten snijden eerst in luxe-uitgaven voordat ze besparen op dagelijkse boodschappen [2]. Een banker waarschuwt wel dat bezuinigingsplannen niet altijd omslaan in daadwerkelijk gedrag [2]. Het kabinet-Jetten kondigde een steunpakket van bijna 1 miljard euro aan, met 195 miljoen naar het Noodfonds Energie en 50 miljoen extra voor de armste huishoudens [3]. Critici noemen het ‘een doekje voor het bloeden’ en ‘schieten met hagel, met veel te weinig hagel’ [3].
Stagflatie dreigt eind dit jaar
De Nederlandse economie groeide in het eerste kwartaal slechts 0,1 procent, ver onder de verwachting van 1,4 procent groei voor heel 2026 [3][4]. Het producentenvertrouwen in de industrie stond negatief op -0,7 in april [3]. Orders daalden met meer dan 10 procent in sectoren als textiel, hout en chemie [4]. Economen waarschuwen voor stagflatie - stagnerende groei met blijvend hoge prijzen - vanaf eind 2026 of begin 2027 [3][4]. Zelfs als de oorlog snel stopt, zullen hogere kosten voor kunstmest en grondstoffen pas na 21 maanden volledig doorwerken in supermarktprijzen [4]. ING houdt ondanks alles vast aan een groeiverwachting van 1 procent voor 2026 en 0,5 procent groei van huishoudconsumptie [2].