Historici botsen over de vraag: is Trump echt een fascist of gewoon een gevaarlijke populist?
Washington, vrijdag, 23 januari 2026.
Twee vooraanstaande historici zijn het oneens over de fascimelabel voor Trump. Federico Finchelstein ziet militarisering van de politiek en gewelddadigheid in ICE-operaties als bewijs van fascisme. Thomas Weber vindt Trump eerder een maffiabaas dan fascist, omdat hij individualisme predikt in plaats van collectivisme. Het debat kreeg nieuwe urgentie na de dood van Renee Good door een ICE-agent in Minnesota in januari 2026. Terwijl 80% van de Amerikanen de video zag en de meesten het geweld onterecht vonden, blijft de academische discussie woeden. Trump heeft inmiddels gedreigd de tussentijdse verkiezingen af te schaffen - wat volgens Finchelstein de rode lijn zou zijn naar dictatuur. De vraag blijft: bevindt Amerika zich in een grijze zone tussen democratie en autoritarisme, of is het fascismedebat vooral academisch theater?
ICE-geweld in Minnesota voedt fascismedebat
In de Verenigde Staten laait het debat over Trumps fascistische trekken opnieuw op na het dodelijke geweld van ICE-agenten. Op 9 januari 2026 schoot ICE-agent Jonathan Ross Renee Good dood, een 37-jarige moeder van twee kinderen in Minneapolis [2]. Trump beweerde dat Good ‘een agent aanreed’, maar videobeelden tonen haar auto wegrijdend [2]. Sinds 2025 heeft ICE negen dodelijke schietpartijen uitgevoerd en zo’n 40 mensen lieten het leven in detentie [1]. Ooggetuigen filmden ICE-agenten die burgers sloegen omdat ze opnamen maakten, een gehandicapte vrouw aanvielen en flashbangs gebruikten tegen demonstranten [1]. Voor Nederlandse lezers toont dit hoe snel gewelddadige overheidsacties normaal kunnen worden - iets wat ook hier gevolgen kan hebben als autoritaire trends overslaan naar Europa.
Historici verdeeld over fascismelabel
Fascisme-expert Federico Finchelstein ziet Trump voldoen aan alle pijlers van fascisme: militarisering van politiek, demonisering van anderen, leugens en dictatuur [3]. ‘Trump heeft als leider na 1945 misschien wel het wereldrecord leugens gevestigd’, stelt Finchelstein [3]. Hij wijst naar ICE-leden die in Minneapolis en andere steden rondrijden en mensen van kleur ‘van straat plukken’ [3]. Geschiedkundige Thomas Weber ziet dit anders. Voor hem is fascisme gebaseerd op collectivisme en een sterke staat - iets wat hij niet terugziet bij Trump [3]. Weber vergelijkt Trump eerder met een maffiabaas die ICE inzet voor ‘maffia-achtige vrede’ [3]. Het verschil? Fascisten geloven in de staat boven het individu, Trump predikt juist individualisme en egoïsme.
Rode lijn: afschaffing verkiezingen
Trump zette de toon toen hij in januari 2026 stelde: ‘We zouden eigenlijk geen verkiezingen moeten houden, gezien alles wat de regering-Trump heeft bereikt’ [3]. Voor Finchelstein zou het afschaffen van tussentijdse verkiezingen de rode lijn zijn die Trump tot dictator maakt [3]. Ondertussen heeft 80 procent van de Amerikanen de video van Renee Goods dood gezien, en peilingen van Data for Progress, Quinnipiac, CNN en YouGov/Economist tonen dat de meesten het geweld onterecht vonden [1]. Meer dan duizend demonstraties vonden plaats op 10 januari 2026 om Goods moord te protesteren [2]. Michelle Goldberg van de New York Times schreef op 12 januari 2026 dat Amerika vastzit ‘in een tussenruimte tussen liberale democratie en autoritaire staat’ [1]. Voor Nederlanders is dit relevant: als de VS afglijdt naar autoritarisme, kan dit de NAVO en Europese veiligheid ondermijnen.