Nederlandse gemeenten zitten op 43 miljard euro maar laten schoolgebouwen en zwembaden wegkwijnen

2026-01-27 binnenland

Nederland, dinsdag, 27 januari 2026.
Gemeenten houden collectief 43 miljard euro vast terwijl hun sporthallen, bibliotheken en scholen letterlijk vervallen. BDO waarschuwt dat dit gebrek aan investeringen de leefbaarheid ondermijnt - maar veel gemeenten hebben simpelweg geen geld gereserveerd voor onderhoud van gebouwen uit de jaren zestig en zeventig.

Gemeenten hamsteren geld maar vergeten hun eigen gebouwen

Nederlandse gemeenten zitten op een recordbedrag van 43 miljard euro aan reserves, maar falen dramatisch in het onderhouden van hun eigen vastgoed [1][2]. Accountantskantoor BDO waarschuwt vandaag dat gemeenten systematisch te weinig geld uittrekken voor het onderhoud van scholen, bibliotheken, sporthallen en culturele centra die grotendeels in de tweede helft van de vorige eeuw zijn gebouwd [1][3]. Deze gebouwen zijn nu toe aan groot onderhoud of vervanging, maar veel gemeenten hebben daar simpelweg geen budget voor gereserveerd [3]. Het gevolg? Jouw lokale zwembad, sporthal of bibliotheek kan zomaar dichtgaan omdat het gebouw onveilig wordt. BDO stelde vast dat niet elke gemeente gemeentelijke gebouwen op de balans heeft staan, waardoor er bij onverwachte kosten geen geld gereserveerd is [4].

Mooie cijfers verhullen structurele problemen

Op papier lijken gemeenten financieel gezond. Ze behaalden in 2024 een gezamenlijk overschot van 2 miljard euro en hun gemiddelde rapportcijfer steeg van 7,6 naar 8,4 [2][5]. Maar dit rooskleurige plaatje ontstond vooral door incidentele meevallers en het uitstellen van investeringen [2][5]. Van de totale reserves van 43 miljard euro is slechts 11,5 miljard euro ‘vrijer’ inzetbaar [2]. Marc Steehouwer van BDO legt uit: ‘Ze kiezen bijvoorbeeld om taakstellingen al dan niet op te nemen in de begroting, financiële reserves in te zetten, of investeringen door te schuiven’ [6]. Ongeveer 70 procent van de gemeenten heeft al bezuinigd door versobering van dienstverlening [2]. Staphorst scoort het beste bij kleine gemeenten met een 10, terwijl Kampen onderaan bungelt met een 5 [7].

Leefbaarheid staat onder druk door uitgestelde keuzes

Het echte probleem komt de komende jaren naar boven. Gemeenten verwachten tot 2029 een gezamenlijk tekort van 2 miljard euro, terwijl 70 procent van de gemeenten de komende drie jaar rode cijfers voorziet [4][8]. Vanaf 2028 moeten gemeenten ook nog eens 500 miljoen euro besparen op jeugdzorg [5][8]. BDO waarschuwt dat zonder actie deze uitdagingen groter worden ‘met een negatieve impact op de leefbaarheid tot gevolg’ [3][7]. De aankomende gemeenteraadsverkiezingen in maart bieden volgens Steehouwer een kans om begrotingen realistischer te maken [6]. Hij stelt: ‘Gemeenten sturen te veel op geld en te weinig vanuit maatschappelijke doelen’ [6]. Voor burgers betekent dit concreet: minder openbare voorzieningen, hogere gemeentelijke belastingen, of beide.

Bronnen

gemeentefinanciën leefbaarheid