Acht op de tien Nederlanders trapt in AI-oplichting zonder het door te hebben
Nederland, dinsdag, 20 januari 2026.
Criminelen gebruiken kunstmatige intelligentie om zo overtuigende nepberichten te maken dat 80% van de Nederlanders er intrapt. Deepfake-stemmen bootsen familieleden na, perfecte e-mails lijken van je bank te komen en zelfs jongeren - die digitaal zijn opgegroeid - vallen massaal voor deze trucs. Het probleem raakt alle leeftijdsgroepen, maar vooral ouderen worstelen ermee. Slechts 13% heeft een codewoord afgesproken om fraude te herkennen. Experts waarschuwen dat we onze digitale weerbaarheid moeten versterken voordat de schade echt groot wordt.
Jongeren vallen net zo hard voor AI-trucs als ouderen
Het probleem treft alle leeftijdsgroepen, maar de cijfers zijn schrikbarend. Van de jongeren tussen 16 en 29 jaar geeft 71% aan moeite te hebben met het onderscheiden van echt en nep [1]. Bij de 60- tot 69-jarigen loopt dit op tot 85% [1]. “Juist doordat jongeren gewend zijn snel en veel digitaal te communiceren, vertrouwen ze sneller op berichten van bekenden”, legt Roel Gloudemans van Conclusion uit [1]. Meer dan de helft van alle Nederlanders - precies 55% - vertrouwt berichten of telefoontjes van bekenden automatisch [1]. Bij jongeren is dit zelfs 60% [1]. Criminelen maken hier gretig gebruik van door deepfake-stemmen in te zetten die familieleden nabootsen, zoals het bekende trucje: “Hé mam, mijn telefoon is kapot. Kun je snel geld overmaken voor een nieuwe?” [2].
AI maakt oplichting kinderspel voor criminelen
Voor 25 euro koop je tegenwoordig een chatbot die alles doet wat ChatGPT weigert [3]. Criminelen gebruiken AI om foutloze e-mails te maken, deepfakes te creëren en schrijfstijlen te kopiëren [2]. Ze bootsen bankmedewerkers na, maken perfecte kopieën van e-mails van verzekeraars en gebruiken persoonlijke informatie van sociale media om hun verhalen geloofwaardig te maken [2]. Het resultaat? Fraude wordt zo overtuigend dat vrijwel niemand het meer doorheeft. Slechts 13% van de Nederlanders heeft een codewoord afgesproken om AI-fraude te herkennen [1]. Nog verontrustender: 40% vindt mensen die in AI-trucs trappen naïef [1], terwijl 29% denkt dat voorzichtig zijn met AI geen zin heeft [1].
Nederland moet digitale weerbaarheid versterken
“Zonder gezamenlijke actie van burgers, bedrijven en overheid groeit het risico elke dag”, waarschuwt Gloudemans [1]. De Autoriteit Financiële Markten kondigt voor 2026 intensiever toezicht aan op AI-gebruik en digitale weerbaarheid [4]. Experts raden aan: deel geen persoonlijke informatie op sociale media, controleer betaalverzoeken via een ander kanaal en gebruik tweestapsverificatie [2]. Bij twijfel moet je contact opnemen met je bank of de fraudehelpdesk [2]. Het probleem verschuift van ‘kun je het herkennen?’ naar ‘durf je te twijfelen?’ [1]. We moeten onze digitale weerbaarheid versterken voordat de schade echt groot wordt.