Griekenland straft hulpverleners met 50.000 euro boete en tien jaar cel
Athene, donderdag, 5 februari 2026.
Op 4 februari 2026 nam het Griekse parlement een controversiële wet aan die hulporganisaties zwaar kan treffen. Vrijwilligers die asielzoekers helpen riskeren nu boetes tot 50.000 euro en celstraffen tot tien jaar. De wet gaat zelfs verder: organisaties kunnen uit het register worden geschrapt zodra een medewerker wordt verdacht van mensensmokkel, nog voor een veroordeling. 73 Griekse en internationale organisaties, waaronder Artsen zonder Grenzen, noemen de wet ‘intimiderend en onrechtvaardig’. Dit gebeurt slechts weken nadat 24 hulpverleners na acht jaar werden vrijgesproken van soortgelijke beschuldigingen. De voltallige oppositie stemde tegen de wet die humanitaire hulp dreigt te criminaliseren.
Nederlandse organisaties getroffen door nieuwe regels
De Nederlandse Stichting Bootvluchteling behoort tot de 73 organisaties die fel protesteren tegen de nieuwe wetgeving [1]. Voor Nederlandse hulporganisaties betekent dit concreet dat hun medewerkers straks niet meer veilig kunnen opereren in Griekse vluchtelingenkampen. Een simpele verdenking van mensensmokkel kan al leiden tot uitsluiting uit het overheidsregister, waardoor toegang tot opvangcentra en overheidsfinanciering wegvalt [1]. Minister Plevris verdedigt de wet door te stellen: ‘We criminaliseren alleen illegale mensensmokkel’ [1]. Maar hulporganisaties vrezen dat de grens tussen legale hulpverlening en vermeende criminaliteit vervaagt. In 2025 kwamen ruim 40.000 vluchtelingen Griekenland binnen, een daling ten opzichte van 55.000 in 2024 [1].
Bredere aanval op rechtsstaat zorgt voor internationale kritiek
De wet past in een patroon van afbrokkelende rechtsstaat in Griekenland [4]. Het land staat al vier jaar op de laatste plaats in de EU wat betreft persvrijheid [4]. Onafhankelijke organisaties waarschuwen voor ‘institutionele disfunctie en straffeloosheid’ [2]. Vluchtelingen met een verblijfsstatus die illegalen helpen, verliezen hun bescherming en moeten het land verlaten [3]. De wet maakt het ook mogelijk om afgewezen asielzoekers maximaal vijf jaar gevangen te zetten tot hun uitzetting [1]. Human Rights Watch noemt dit onderdeel van een bredere trend waarbij de Griekse regering democratische instellingen ondermijnt [4].
Gevolgen voor Europa en timing opvallend
De timing van de wet is opvallend: slechts een maand nadat 24 hulpverleners werden vrijgesproken na een rechtszaak van acht jaar [1]. Onder hen bevond zich de Nederlandse Pieter Wittenberg [1]. De wet verhoogt de straffen voor mensensmokkel naar levenslange gevangenisstraf en geeft minister Plevris brede bevoegdheden om organisaties uit te sluiten [3][6]. Voor Nederland betekent dit dat hulporganisaties die actief zijn in de Egeïsche Zee nu extra voorzichtig moeten opereren. Een persconferentie over de staat van de rechtsstaat in Griekenland staat gepland voor 11 februari 2026 in Athene, waar experts hun zorgen zullen uiten [2].