Splinter Chabot spreekt over onzichtbare wetten die onze vrijheid bedreigen tijdens 5 mei-lezing.

2026-05-05 binnenland

Utrecht, dinsdag, 5 mei 2026.
Chabot erkent dat vrijheid onder druk staat door verharding en polarisatie, maar vindt hoop in verhalen van drie bijzondere vrouwen uit verschillende eeuwen. Hij waarschuwt voor onzichtbare sociale wetten die gedrag controleren en benadrukt dat vrede en vrijheid ‘in bruikleen’ zijn van toekomstige generaties, niet van het verleden.

Vrijheid onder druk door onzichtbare sociale regels

In Utrecht stelde schrijver en presentator Splinter Chabot dinsdag 5 mei een pijnlijke vraag tijdens de traditionele 5 mei-lezing in de Domkerk: valt er vandaag eigenlijk nog iets te vieren? [1][2] Chabot schetste een donker beeld van de huidige maatschappij, waarin mensen voorzichtig moeten zijn met het ophangen van een regenboogvlag of Palestijnse vlag en waar onderzoek toont dat antisemitisme toeneemt. [1][2] Hij waarschuwde voor ‘onzichtbare wetten’ die steeds meer grip krijgen op het dagelijks leven: “Wetten die voorschrijven hoe te zijn, hoe je te gedragen, hoe je te uiten. Onzichtbare wetten die vorm krijgen en worden uitgevoerd door de blik, de houding, de opmerking en soms ook de vuist van de ander.” [1][2][6] Deze sociale controle raakt iedereen - van de buurman die een bepaalde vlag wil ophangen tot studenten die bang zijn hun mening te uiten.

Drie vrouwen als symbolen van blijvende hoop

Ondanks de sombere analyse bood Chabot een krachtige boodschap van hoop door het verhaal te vertellen van drie bijzondere vrouwen uit verschillende eeuwen. [1][2][6] Hij prees de Oostenrijkse pacifist Bertha von Suttner (1843-1914), die als eerste vrouw de Nobelprijs voor de Vrede ontving en bijdroeg aan de totstandkoming van het Vredespaleis in Den Haag. [1][2] Ook de Joodse verzetsstrijder Selma van de Perre (1922-2025) kwam voorbij, evenals een Oekraïense vrouw uit Kramatorsk, een van de laatste steden in de Donbas die nog niet door Rusland is bezet. [1][2] “Deze drie vrouwen uit drie verschillende eeuwen laten zien dat er altijd hoop is”, aldus Chabot. [1][2][6] Hun verhalen tonen dat gewone mensen buitengewone dingen kunnen doen, ook in de donkerste tijden.

Vrede en vrijheid zijn geen eigendom maar bruikleen

Chabot vergeleek vrijheid met een tsunami, waarvoor alleen dammen en dijken hoeven te worden weggehaald om zijn kracht te tonen. [1][2] Hij benadrukte dat elke generatie opnieuw de taak heeft “de vrede te beschermen, en de vrijheid te vergroten, voor iedereen.” [1][2] Zijn belangrijkste boodschap was dat vrijheid geen vanzelfsprekendheid is: “We hebben de vrede en de vrijheid in bruikleen. Niet van de vorige generatie, maar van de volgende generatie.” [1][2][6] Deze woorden raken direct aan hoe wij vandaag omgaan met democratie, sociale media en maatschappelijke spanningen. De lezing vond plaats op dezelfde dag dat Chabot samen met premier Rob Jetten het bevrijdingsvuur in Utrecht zou ontsteken om de veertien bevrijdingsfestivals van start te laten gaan. [5] Later op de avond presenteerde hij ook het 5 mei-concert op de Amstel in Amsterdam, samen met Tineke Schouten. [3][9]

Bronnen

Bevrijdingsdag vrijheidslezing