Nederland moet miljoenen burgers voorbereiden op ingrijpende veranderingen in sociale zekerheid

2026-01-30 politiek

Den Haag, zaterdag, 31 januari 2026.
Het nieuwe kabinet plant bezuinigingen van 6,5 miljard euro die miljoenen Nederlanders direct raken. Werkloosheidsuitkeringen worden gehalveerd naar één jaar, de AOW-leeftijd stijgt sneller en zorgkosten nemen toe. Terwijl onderwijs 1,5 miljard extra krijgt, moeten werknemers langer werken en meer betalen voor hun zorg.

Werklozen krijgen de helft minder uitkering

De werkloosheidsuitkering wordt drastisch ingekort. Vanaf 1 januari 2028 krijgen werklozen maximaal twaalf maanden WW in plaats van 24 maanden [1]. Iemand die tien jaar gewerkt heeft, krijgt straks nog maar vijf maanden uitkering in plaats van tien maanden [2]. De coalitie van D66, VVD en CDA maakt wel de eerste twee maanden iets minder pijnlijk: de uitkering gaat vanaf 2030 omhoog naar 80 procent van het oude loon in plaats van 75 procent [3]. Transport en Logistiek Nederland juicht de kortere uitkering toe, maar vakbond FNV noemt de plannen ‘onaanvaardbaar’ [4]. De bezuiniging op WW moet 1.3 miljard euro opleveren [5].

Zorg wordt duurder, pensioen komt later

Het eigen risico in de zorg stijgt flink. In 2027 betaal je 15 euro meer, in 2028 nog eens 60 euro extra - dat wordt 460 euro per jaar [6]. Per behandeling mag je maximaal 150 euro eigen risico betalen [7]. Deze zorgbezuinigingen leveren het kabinet meer dan 5 miljard euro per jaar op [8]. Daarnaast moet je langer doorwerken. De AOW-leeftijd gaat vanaf 2033 weer één op één meestijgen met de levensverwachting, wat 2,8 miljard euro bespaart [9]. Vakbond CNV is woedend en dreigt met demonstraties: ‘We kunnen het Malieveld vast reserveren’ [10]. Het Centraal Planbureau rekent voor dat dertigers straks pas met 70 jaar en 9 maanden met pensioen kunnen [11].

Onderwijs en defensie krijgen juist meer geld

Terwijl uitkeringen krimpen, krijgt het onderwijs 1,5 miljard euro extra [12]. D66-leider Rob Jetten zegt ‘persoonlijk trots’ te zijn dat alle onderwijsbezuinigingen worden teruggedraaid [13]. De basisbeurs voor uitwonende studenten gaat omhoog en stagevergoedingen worden verplicht [14]. Ook defensie krijgt een flinke zak geld: de uitgaven stijgen naar 3,5 procent van het bruto binnenlands product in 2035 [15]. De krijgsmacht moet groeien van 77.000 naar 122.000 mensen [16]. Burgers en bedrijven betalen samen een ‘vrijheidsbijdrage’ van 5 miljard euro extra belasting om deze investeringen mogelijk te maken [17].

Bronnen

bezuinigingen sociale zekerheid