Waarom de overheid niet extra verdient aan dure benzine terwijl jij meer betaalt aan de pomp
Nederland, vrijdag, 24 april 2026.
Nederland heft accijns als vast bedrag per liter brandstof, niet als percentage van de prijs. Hierdoor verdient de staat geen extra geld wanneer benzineprijzen stijgen door hogere olieprijzen.
Vast bedrag, geen percentage winst
De accijns op benzine en diesel werkt anders dan je misschien denkt [1]. “BTW is een belasting van standaard 21% in Nederland over bijna alles wat je koopt. Accijns is een vast bedrag per liter/fles/pakje op benzine, diesel, alcohol en tabak”, legt hoogleraar economie Bas Jacobs van de Vrije Universiteit Amsterdam uit [1]. Dit betekent concreet: als benzine stijgt van €1,50 naar €1,80 per liter door hogere olieprijzen, blijft de accijns exact hetzelfde bedrag - momenteel 84 cent per liter benzine en 55 cent per liter diesel [1]. De overheid pakt dus geen extra centjes mee van jouw pijn aan de pomp.
Grenseffect kost Nederland miljoenen
Terwijl Nederlandse automobilisten de rekening betalen, loopt de schatkist juist inkomsten mis door tanktoerisme [1]. “Als je aan de grens woont of er niet te ver vandaan, wordt het aantrekkelijker om over de grens te tanken. In Duitsland en België is brandstof echt goedkoper. En dat verschil wordt alleen maar groter, want Duitsland heeft de accijns met 15 cent verlaagd”, waarschuwt hoogleraar energie-economie Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen [1]. Het kabinet weigert vooralsnog accijnsverlaging, ondanks druk van oppositiepartijen [8]. De coalitie noemt compensatie te duur - een verlaging van 15 cent zou de overheid €1,5 miljard kosten, waarbij 60% van het voordeel naar de 30% rijkste mensen gaat [1].
Belastingstructuur blijft overeind
Nederland kiest bewust voor deze accijnsstructuur om schadelijke consumptie te ontmoedigen [1]. “We hebben als land besloten om meer belasting te heffen op energie en minder op arbeid”, verdedigt Mulder het systeem [1]. De brandstofprijs bestaat uit vier onderdelen: olieprijs, tankstationmarge, accijns en 21% BTW [1]. Die BTW stijgt wel mee met hogere prijzen - daar verdient de staat dus wél meer aan wanneer benzine duurder wordt [GPT]. Experts pleiten daarom voor gerichte steun via inkomstenbelasting en het energienoodfonds in plaats van algemene accijnsverlaging [1]. “Het zou beter zijn als landen hun maatregelen op elkaar afstemmen”, stelt Mulder, want nu lopen we achter Duitsland aan [1].