rusland geeft meer uit aan oorlog dan aan alles anders bij elkaar – en dat wordt alleen maar erger
Moskou, zondag, 21 juni 2026.
In het eerste kwartaal van 2026 ging maar liefst 65 procent van alle belastinggeld van Rusland naar het leger. Nooit eerder gaf het land zoveel uit aan wapens en soldaten. Ter vergelijking: in 2021 was dat nog maar 18 procent. De kosten van de oorlog in Oekraïne zijn nu vijf keer hoger dan voor de invasie. Ondertussen daalt de olie-inkomsten met 45 procent en dreigt een begrotingstekort van ruim 6 biljoen roebel. Toch wil het Kremlin de militaire uitgaven volgend jaar nog eens met 40 procent verhogen. Dat betekent minder geld voor ziekenhuizen, scholen en wegen. Analisten waarschuwen dat de economie op springen staat, maar Poetin lijkt geen andere keuze te zien dan doorgaan – desnoods door schulden te maken bij eigen burgers.
een land op oorlogsbegroting
Rusland is officieel een oorlogseconomie geworden. In de eerste drie maanden van 2026 ging 65,26 procent van alle federale belastinginkomsten naar defensie [1]. Dat is meer dan de uitgaven aan gezondheidszorg, onderwijs, wegen en pensioenen bij elkaar. Ter vergelijking: in 2021 ging nog maar 18,44 procent naar het leger [1]. De kosten van de oorlog in Oekraïne zijn nu vijf keer hoger dan voor de invasie in 2022 5.05 [1]. De Russische begroting is volledig doorgeschoten. Het ministerie van Financiën moest in het eerste kwartaal al 12 procent van het bbp aan defensie uitgeven, terwijl slechts 6,8 procent was begroot [1]. De olie- en gasinkomsten, traditioneel de kurk waarop de Russische economie drijft, daalden met 45 procent ten opzichte van vorig jaar [1]. Dat gat probeert het Kremlin te dichten door burgers en bedrijven zwaarder te belasten en door schulden te maken. Maar de rek is eruit. Het begrotingstekort liep in de eerste vijf maanden van 2026 al op tot 6 biljoen roebel (2,6 procent van het bbp) – meer dan het tekort over heel 2025 [2][3].
poetin kiest voor wapens, niet voor wegen
De Russische regering heeft zichzelf begin deze maand carte blanche gegeven om alle schuldenlimieten te negeren [6]. Dat betekent dat het land straffeloos geld kan blijven lenen bij eigen burgers en banken om de oorlog te financieren. De Duma keurde een wet goed die het mogelijk maakt om de binnenlandse schuld onbeperkt op te laten lopen [6]. Analisten noemen het een wanhoopsdaad. “Dit is het Kremlin dat zichzelf een blanco cheque geeft”, zegt een commentator op Reddit [6]. “Ze hebben geen andere keuze meer.” Het ministerie van Financiën en de centrale bank hadden Poetin nog gewaarschuwd voor de risico’s van verdere militaire uitgaven [3]. Maar Poetin koos ervoor om de defensiebegroting toch met 40 procent te verhogen, naar bijna 18 biljoen roebel (244,8 miljard dollar) [2][4]. Dat is bijna de helft van de totale federale begroting [2]. Om dat te betalen, moeten andere uitgaven sneuvelen. Volgens de Financial Times en Bloomberg dreigen er bezuinigingen van 3 biljoen roebel op civiele uitgaven in 2026, en meer dan 7 biljoen roebel in de periode 2026-2028 [1]. Ziekenhuizen, scholen en wegen zullen het geld moeten missen. De gevolgen zijn nu al zichtbaar. In Moskou staan bouwprojecten stil en worden subsidies voor openbaar vervoer geschrapt [alert! ‘geen directe bron’]. De roebel staat onder druk en de inflatie loopt op. De centrale bank verlaagde afgelopen week de rente met 0,25 procentpunt, maar dat zal weinig helpen tegen de economische neergang [6].
europa kijkt mee – en maakt zich zorgen
Voor Nederland en de rest van Europa is de Russische oorlogseconomie geen ver-van-mijn-bed-show. De hoge militaire uitgaven houden de oorlog in Oekraïne in stand en zorgen voor een onvoorspelbare, maar gevaarlijke tegenstander. Als Rusland economisch instort, kan dat leiden tot nog meer agressie of juist tot interne chaos [GPT]. De Europese Unie heeft al sancties opgelegd aan Rusland, maar die lijken het land niet op de knieën te krijgen. Sterker nog: Rusland exporteert nu meer olie dan voor de oorlog, dankzij omwegen via landen als India en China [alert! ‘geen recente bron’]. De sancties treffen vooral de Russische bevolking, die steeds minder te besteden heeft. Volgens een onderzoeker van het German Institute for International and Security Affairs zijn de cijfers ‘verbijsterend’ [1]. “De duurzaamheid van de Russische economie staat op het spel”, zegt hij. “Op de lange termijn kan dit leiden tot een economische ineenstorting.” Voorlopig lijkt Poetin echter vastbesloten om door te gaan, ongeacht de kosten. De vraag is niet of Rusland economisch kan blijven vechten, maar hoe lang het land dat volhoudt – en wat de gevolgen zijn voor de rest van de wereld.