Nederlandse neusspray vangt griepvirus op voordat het je ziek maakt
Leiden, vrijdag, 6 februari 2026.
Leyden Laboratories ontwikkelt samen met Harvard een neusspray die griepvirussen direct in je neus tegenhoudt. Tests met 143 mensen tonen dat de spray veilig is. Apen die de spray kregen, bleven gezond na blootstelling aan griep. De antilichamen werken tegen vele griepsoorten, ook nieuwe varianten die van dieren kunnen overspringen.
Beter dan het griepvaccin
De neusspray werkt heel anders dan het huidige griepvaccin. Waar het vaccin jaarlijks moet worden aangepast en slechts 30 procent effectief is [1], gebruikt de spray antilichamen die direct griepvirussen opvangen in je neusholte [1][2]. De antilichaam CR9114 herkent een deel van het griepvirus dat bij alle varianten hetzelfde blijft [1][3]. Dit betekent dat de spray potentieel werkt tegen nieuwe griepstammen zonder jaarlijkse aanpassingen [1]. Jaarlijks overlijden ongeveer 4.700 Nederlanders aan griep [1][2]. De onderzoekers denken dat hun neusspray veel betere bescherming biedt dan het huidige vaccin [1].
Van muizen naar mensen
De resultaten zijn op 28 januari 2026 gepubliceerd in Science Translational Medicine [2][4]. Tests met muizen en apen toonden al aan dat de spray werkt [1][3][4]. Bij apen die de neusspray kregen en daarna werden blootgesteld aan H1N1-griep, waren de virusniveaus lager en herstelden ze sneller [2]. De 143 gezonde proefpersonen tussen 18 en 55 jaar verdroegen de spray goed [3][4]. Twee keer per dag sprayen hield de antilichamenconcentratie in de neus hoog genoeg [1][2][4]. Neusmonsters van mensen die de spray hadden gebruikt, konden verschillende griepstammen neutraliseren, inclusief een vogelgriepstam uit China uit 2013 [3].
Nederlandse doorbraak met internationale steun
Leyden Laboratories heeft de antilichaam CR9114 in 2022 gelicentieerd van Janssen Pharmaceuticals [3][4]. Het Nederlandse bedrijf heeft de afgelopen twee jaar meer dan 100 miljoen dollar opgehaald van investeerders [4]. Invest-NL heeft Leyden Labs in zijn portfolio, zo meldt directeur Rinke Zonneveld trots op LinkedIn [5]. De financiering ondersteunt de ontwikkeling naar fase 2-studies met meer proefpersonen [4]. Deze vervolgstudies moeten uitzoeken hoe goed de spray echt beschermt tegen griepinfecties en het doorgeven van griepvirussen [2]. De spray zou vooral nuttig zijn voor kwetsbare groepen zoals ouderen, baby’s en mensen met een zwak immuunsysteem [4].