Slechts 35 van 85 landen tekenen militaire AI-verklaring terwijl VS en China wegblijven

2026-02-07 buitenland

Spanje, zaterdag, 7 februari 2026.
Nederland pleitte deze week voor verantwoord militair gebruik van kunstmatige intelligentie tijdens de REAIM-top in Spanje. Minister Brekelmans waarschuwde dat ‘algoritmen geen geweten hebben’ en benadrukte drie pijlers: betrouwbaar gebruik, kennis-investering en praktische regels. Van de 85 aanwezige landen tekenden slechts 35 de verklaring, waaronder Nederland, Duitsland en Oekraïne. De VS en China weigerden te tekenen uit strategische overwegingen. Brekelmans sprak van een ‘prisoner’s dilemma’: landen willen verantwoord handelen maar vrezen achterop te raken. ‘Rusland en China gaan heel snel vooruit’, aldus de minister.

Strategisch spel tussen grootmachten

De afwezigheid van Amerika en China bij de ondertekening op donderdag 6 februari toont de geopolitieke realiteit [1][2]. Beide landen namen wel deel aan de gesprekken in A Coruña, maar weigerden hun handtekening te zetten onder de 20 principes [3][4]. China’s delegatieleider Li Chijiang pleitte voor ‘mensgerichte militaire AI’ maar vreesde dat de regels westerse technologische dominantie zouden versterken [5]. Amerika daarentegen wil geen beperkingen die hun technologische voorsprong zouden kunnen schaden [5]. Voor Nederlandse burgers betekent dit dat internationale samenwerking op AI-gebied moeizaam verloopt - terwijl deze technologie steeds meer invloed krijgt op onze veiligheid.

Nederlandse zorgen over AI-wapenwedloop

Minister Brekelmans waarschuwde dat het tempo van AI-ontwikkeling de regelgeving overtreft [1]. “Rusland en China gaan heel snel vooruit. Dat creëert urgentie om vooruitgang te boeken in AI-ontwikkeling. Maar het snel zien gaan vergroot ook de urgentie om te blijven werken aan verantwoord gebruik”, aldus Brekelmans [2][4]. Nederland organiseerde in 2023 de eerste REAIM-top in Den Haag en diende samen met Zuid-Korea een VN-resolutie in over militaire AI [1]. Het percentage landen dat deze keer tekende was teleurstellend: slechts 41.176 procent van de aanwezige naties. Voor Nederlanders betekent dit dat ons land een leidende rol speelt in het proberen te reguleren van technologie die oorlogvoering kan veranderen - maar dat de grootste spelers niet meedoen.

Praktische gevolgen voor veiligheid

De verklaring benadrukt menselijke controle over AI-wapensystemen en duidelijke commandostructuren [3][6]. Yasmin Afina van het VN-instituut voor ontwapening merkte op dat zelfs deze niet-bindende afspraken voor sommige landen te concreet waren [2][6]. De vorige toppen in Den Haag (2023) en Seoul (2024) trokken ongeveer 60 landen, inclusief Amerika maar zonder China [2][4]. Nu tekenden landen als Canada, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Nederland, Zuid-Korea en Oekraïne wel [2][3]. Voor Nederlandse defensie betekent dit dat we samenwerken met bondgenoten aan ethische AI-standaarden, maar dat de grootste militaire machten hun eigen koers varen. Dit kan leiden tot een tweesporenbeleid waarbij democratische landen zich beperken terwijl autoritaire regimes vrij spel hebben.

Bronnen

kunstmatige intelligentie defensie