Rusland dwingt burgers naar eigen spionage-app terwijl WhatsApp verdwijnt
Moskou, maandag, 6 april 2026.
De Russische regering promoot massaal de MAX-app als vervanger voor WhatsApp, maar burgers zijn bang dat de staat meekijkt. De app heeft geen encryptie en slaat alle data op Russische servers op. Sommige overheidsdiensten dwingen mensen al om MAX te gebruiken voor verificatiecodes. Oppositieactivisten waarschuwen dat Russische veiligheidsdiensten AI gebruiken om gesprekken te scannen op afwijkende meningen. Sinds september 2025 wordt MAX verplicht voorgeïnstalleerd op nieuwe telefoons.
Miljoenenmassa downloadt app onder dwang
In Rusland heeft MAX sinds de lancering een jaar geleden al 107 miljoen gebruikers verzameld [1]. Dat klinkt indrukwekkend, maar veel Russen gebruiken de app niet uit vrije keuze. Dokter Irina (45) werd gedwongen MAX te downloaden voor schoolactiviteiten en om toegang te krijgen tot Gosuslugi, de staatsdienst voor documenten zoals paspoorten [2]. “Ik ben niet blij met deze situatie… Ik probeer het zo min mogelijk te gebruiken,” vertelt saxofoniste Irina Matveeva uit Moskou [1]. Sommige gebruikers overwegen zelfs een tweede telefoon. “Ik ga een andere simkaart kopen om MAX op een andere telefoon te downloaden,” zegt dokter Irina [2]. Voor Nederlandse bedrijven die zaken doen in Rusland betekent dit dat communicatie met Russische partners steeds ingewikkelder wordt.
Geen encryptie, wel volledige controle
MAX mist een cruciaal element dat WhatsApp wel heeft: end-to-end encryptie [2]. Alle gebruikersgegevens worden uitsluitend opgeslagen op Russische servers [2]. “Elke data die door deze applicatie gaat, kan worden beschouwd als zijnde in handen van de eigenaar, en in dit geval, in handen van de Russische staat,” waarschuwt cybersecurity-onderzoeker Baptiste Robert [2]. Oppositieactivisten beweren dat Russische veiligheidsdiensten AI gebruiken om gesprekken te scannen op bedreigingen en afwijkende meningen [1]. MAX is eigendom van VK, een groot Russisch techbedrijf met nauwe banden met het Kremlin [3]. De baas van VK is de zoon van een topadviseur van president Poetin [1]. Dit is geen toeval - het past in Ruslands strategie om een ‘soeverein internet’ te bouwen en minder afhankelijk te worden van westerse platforms [3].
Verplichte installatie en beperkte keuze
Sinds september 2025 wordt MAX verplicht voorgeïnstalleerd op alle nieuwe telefoons en tablets die in Rusland worden verkocht [2][4]. De app is beschikbaar voor telefoonnummers uit 40 landen die Rusland als ‘vriendelijk’ beschouwt, maar niet in de EU of Oekraïne [2]. Tegelijkertijd blokkeert Rusland steeds vaker WhatsApp en Telegram, waardoor burgers weinig keuze hebben [1][3]. “Vroeg of laat zal er geen alternatief zijn,” voorspelt de 48-jarige Natasha somber [2]. Niet iedereen is ongelukkig met de verandering. Danil gebruikt MAX zonder zorgen [1], en danslerares Yekaterina (35) vindt het prima: “Je kunt berichten, foto’s en video’s sturen. Wat heb je nog meer nodig?” [2] Voor Nederlandse reizigers naar Rusland betekent dit dat ze mogelijk gedwongen worden MAX te installeren om toegang te krijgen tot overheidsdiensten of om te communiceren met lokale contacten.