Astronomen zien twee planeten tegen elkaar knallen op 11.000 lichtjaar afstand

2026-03-19 buitenland

Wereldwijd, donderdag, 19 maart 2026.
Wetenschappers hebben voor het eerst een botsing tussen twee planeten live kunnen gadeslaan. De crash vond plaats rond ster Gaia20ehk en lijkt sprekend op de gebeurtenis die 4,5 miljard jaar geleden onze aarde en maan vormde. Telescopen registreerden hoe de ster plots begon te flikkeren door hete puinwolken van 900 graden Celsius. Andy Tzanidakis van de Universiteit van Washington noemt het ‘ongelooflijk’ dat meerdere telescopen dit kosmische drama in real-time vastlegden. De ontdekking helpt astronomen begrijpen hoe zeldzaam onze aarde-maan combinatie is - cruciaal voor het leven zoals wij dat kennen.

Ster ging ‘helemaal los’ na planetaire crash

De Amerikaanse onderzoekers ontdekten de botsing door telescoopdata uit 2020 te bestuderen [1]. Ster Gaia20ehk, gelegen in het sterrenbeeld Puppis, gedroeg zich vanaf 2016 al vreemd met drie plotselinge dimmeringen [1][3][6]. Maar rond 2021 ‘ging hij helemaal los’, vertelt hoofdonderzoeker Andy Tzanidakis [1][3]. De ster dimde maar liefst 25 procent - iets wat vergelijkbare sterren gewoon niet doen [3]. Tegelijkertijd piekte het infraroodlicht juist omhoog, wat betekent dat heet materiaal van ongeveer 900 graden Celsius het sterlicht blokkeert [1][3][6]. De puinwolk draait op ongeveer 1 astronomische eenheid rond de ster - dezelfde afstand als de aarde tot de zon [1][6].

Nederlandse wetenschappers kunnen meeprofiteren van doorbraak

Dit soort botsingen zijn extreem zeldzaam om waar te nemen [1][5]. Slechts een paar andere planetaire crashes staan ooit op de boeken, maar geen enkele lijkt zo veel op de inslag die onze aarde en maan vormde [1][5]. Voor Nederlandse astronomen betekent deze ontdekking nieuwe kansen. De Vera C. Rubin Observatory, die later dit jaar operationeel wordt, verwacht de komende tien jaar ongeveer 100 planetaire botsingen te kunnen spotten [8]. Dat helpt onderzoekers wereldwijd - ook in Nederland - om te begrijpen hoe uniek ons aarde-maansysteem eigenlijk is. James Davenport van de Universiteit van Washington legt uit: ‘De maan lijkt een van de magische ingrediënten die de aarde een goede plek voor leven maken’ [6]. Ze beschermt ons tegen asteroïden, zorgt voor getijden en helpt zelfs bij plaattektoniek [6].

Kosmische bouwplaats geeft antwoorden over ons ontstaan

Het afgekoelde puin rond Gaia20ehk kan over miljoenen jaren nieuwe hemellichamen vormen - net zoals bij ons gebeurde 4,5 miljard jaar geleden [1][6]. Toen sloeg een Mars-grote planeet genaamd Theia tegen de jonge aarde, waardoor onze maan ontstond [6][8]. Deze botsing maakte complex leven op aarde mogelijk door de maan te creëren die voor stabiele seizoenen en bescherming zorgt [6]. Door meer van zulke kosmische crashes te bestuderen, kunnen astronomen uitvogelen hoe zeldzaam bewoonbare planeten daadwerkelijk zijn [5][6]. Tzanidakis hoopt dan ook meer van dit soort momenten elders in de Melkweg waar te nemen: ‘Dat zal ons veel leren over de vorming van onze planeet’ [1]. Voor gewone mensen betekent dit onderzoek vooral één ding: we weten nu dat onze thuisplaneet nog specialer is dan we dachten.

Bronnen

astronomie planeten botsing