Rechtbank bewijst dat VU wél had kunnen handelen tegen grensoverschrijders
Amsterdam, dinsdag, 3 maart 2026.
25 jaar rechtspraak toont aan dat universiteiten veel meer kunnen doen tegen ongewenst gedrag dan zij beweren. Slechts 4 van 60 studentenschorsingen werden inhoudelijk afgekeurd door rechters. De Vrije Universiteit had volgens experts wettelijk kunnen ingrijpen bij de zaak-Marlon U., maar koos voor passiviteit. Werkgevers zijn verplicht psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen onder de Arbeidsomstandighedenwet. Structureel onveilige situaties creëren verzwaarde verantwoordelijkheid voor instellingen. Medewerkers kunnen hun werkgever juridisch aanspreken bij tekortschieten. De angstcultuur in het hoger onderwijs leidt tot halfslachtige besluiten en onvoldoende vastlegging van incidenten. Preventief beleid en structurele monitoring zijn nodig om sociale veiligheid te waarborgen.
Rechtspraak bewijst: universiteiten kunnen wél ingrijpen
In Amsterdam toont 25 jaar rechtspraak aan dat universiteiten veel meer macht hebben dan ze beweren [1]. Van de 60 uitspraken over studentenschorsingen werden er slechts 12 vernietigd door rechters [1]. Nog opvallender: slechts 4 werden inhoudelijk afgekeurd [1]. De meeste fouten betroffen procedurele missers, niet juridische onmogelijkheden [1]. Mbo-teamleider Myrthe van Amstel stelt duidelijk: “Om te beginnen moet de VU niet bang zijn om in te grijpen” [1]. Bij Saxion Hogeschool werd een student bijvoorbeeld succesvol geschorst na een incident met een paraplu [1]. De juridische basis bestaat dus, maar universiteiten durven niet.
Wettelijke plicht die universiteiten negeren
De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers om psychosociale arbeidsbelasting - waaronder agressie, geweld en intimidatie - actief te voorkomen [1]. Het Burgerlijk Wetboek eist dat werkgevers zorgen voor veilige werkomstandigheden [1]. Universiteiten kunnen niet volstaan met reageren op losse incidenten zoals bij Marlon U. [1]. Herhaling creëert een verzwaarde verantwoordelijkheid [1]. Een onveilige werkomgeving leidt tot spanning, het mijden van ruimtes, aanpassing van onderwijs en voorzichtigheid in woordkeuze [1]. Het resultaat? Stress en ziekteverzuim [1]. Medewerkers kunnen hun werkgever juridisch aanspreken als die tekortschiet [1]. De VU had wettelijk kunnen handelen, maar koos voor passiviteit.
Angstcultuur leidt tot halfslachtige besluiten
In het hoger onderwijs heerst een cultuur van voorzichtigheid die leidt tot halfslachtige besluiten [1]. Incidenten worden onvoldoende vastgelegd en belangenafwegingen komen te laat of blijven impliciet [1]. Tijdens het studentendebat in Amsterdam op maandag 3 maart benadrukte Volt-politica Juliet Broersen dat “een op de tien studenten ooit verkracht is” [2]. Dit zijn “hele pijnlijke cijfers”, dus universiteiten moeten “veel sneller handelen bij meldingen” [2]. Het publiek riep op tot een cultuurverandering waarbij mannen elkaar aanspreken op ongepast gedrag [2]. Universiteiten moeten sociale veiligheid benaderen als een integraal organisatievraagstuk met preventief beleid en structurele monitoring [1]. De bereidheid om te handelen bij ongewenst gedrag is cruciaal [1].